Μαλακίες

Μου έλεγε ένας γνωστός τις προάλλες ότι ο στρατός της Τουρκικής Δημοκρατίας είναι ανίκητος, αντίθετα με τον Οθωμανικό στρατό που και ήττες γνώρισε και του έπαιρναν με συνθήκη ό,τι κέρδιζε στη μάχη (όπως μινυρίζει ο ο "Τούρκος", Βόσνιος ίσως, αγάς στο Γεφύρι του Δρίνου του Άντριτς). Χαμογέλασα προσποιούμενος ενδιαφέρον. Εξού και ότι η τελευταία φορά που ο ελληνικός στρατός κατέβαλε τον Τούρκο (ξέρετε, αυτή την αναλλοίωτη μεταφυσική κατηγορία) ήτανε το 1913. Η αμέσως προηγούμενη ήτανε το 1820κάτι. Μάλιστα.

Εγώ εκείνη την ώρα σκεφτόμουν εναλλάξ (όχι ταυτόχρονα -- δεν είμαι ο Βοναπάρτης) δύο πράγματα: πόσο πολύπλοκο πράγμα είναι τελικά το σεξ, και πόσο φρικτά μπανάλ και άσκοπο είναι να σκέφτεσαι την πολυπλοκότητά του· αυτό ήτανε το πρώτο. Το δεύτερο ήτανε κάτι διαφορετικό: είναι αλγεινό να θεωρείς την αθλιότητα του κόσμου δεδομένη, ότι -- ξέρω γω -- έτσι είναι ο κόσμος και δεν αλλάζει και τα καθέκαστα· παράλληλα είναι και θλιβερή σπατάλη να ζεις στην κοσμάρα της κουκουρούκου και να σκιαμαχείς, π.χ. να ζεις αγκαλιά με τον Μπαντιού και τη ρητορική του 1972 ενώ α) η ελληνική αριστερά έχει αποτύχει ιδεολογικά και ίσως και ηθικά β) ο κόσμος καίγεται. Άσε που εδώ οι Παλαιστίνιοι έπαψαν προ καιρού να ανατινάζουν αεροπλάνα, ευτυχώς δηλαδή γιατί είμαι θαμώνας.

Γενικά δεν μπορώ να συνεννοηθώ εύκολα με τον κόσμο γύρω μου. Αυτά συζητάει ο κόσμος τρώγοντας έξω; Στοιχεία στρατιωτικής ιστορίας; Ποιος κερδάει στα πεδία των μαχών; Τι να πούνε κι οι καημένοι Γάλλοι; Άσε που θυμήθηκα τα χρόνια μου στην Αγγλία και τις απέθαντες μπαγιάτικες θριαμβολογίες τους για τον Β' Παγκόσμιο ('Two World Wars and one World Cup, doodah doodah' στον σκοπό του Camptοwn Races), τα τρία ντοκυμαντέρ εβδομαδιαίως για τον κουρέα του Χίτλερ, τους Φραγματόχαλους (Dambusters), την Κατοχή των Αγγλονορμανδικών Νησιών και -- σε στιγμές νήψης -- αν μπορούσανε να κάψουνε λιγότερο κοσμάκη ζωντανό στη Δρέσδη (απάντηση: όχι. Καλά να πάθουν οι καριόληδες).

Τρώω το φρούτο μου και πάω και κάθομαι στα ίντερνετς, όπου διαβάζω ακατανόητα πολιτικά κείμενα με αντικείμενο που δεν μπορώ ακριβώς να προσδιορίσω. Είμαι κάτω των 50 (άρα μάλλον δεν παίζει άνοια, Αλτσχάιμερ κτλ ακόμα), έχω βγάλει το σχολείο και το πανεπιστήμιο (νταξ, το ελληνικό, αλλά διάβαζα και μόνος μου), ωστόσο δεν καταλαβαίνω. Δεν καταλαβαίνω.

Συνεπώς δεν ξέρω τι να ψηφίσω στις επόμενες βουλευτικές. Ο Κουβέλης ζούσε στη γειτονιά των γονιών μου, καλός άνθρωπος, αλλά γιατί να μην ψηφίσω ΠΑΣΟΚ κατευθείαν; Επειδή πίνει ο Ψαριανός ουισκάκια; κι εγώ πίνω. Ο δε ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κινείται πλέον στη σφαίρα του Iain Banks: κάτι μεγαλόπνοο και βαθιά προωθημένο αλλά άνευ σοβαρού περιεχομένου. Μετά με πιανει σύγκρυο: η δημοκρατία μπορεί ευκολότατα να μετασχηματιστεί σε κοινοβουλευτική αυταρχία. Νομίζω ότι πάμε προς τα εκεί.

Τέλος πάντων, μαλακίες γράφω. Φταίει η επταήμερος αποχή. Αλλά θα το ποστάρω για να το βλέπω στο μέλλον και να μένω ταπεινός. Κτήμα ες αιεί, και έτσι.

Όρμα, όπου να 'ναι θα σημάνουν οι καμπάνες

Ακολουθεί μουσικοκριτική της πλάκας.

Εισαγωγικά, νομίζω ότι όποιος ακούει το 'Θα σημάνουν οι καμπάνες' και δεν του ανεβαίνει κάτι μέσα του (κόμπος, σκίρτημα, λυγμός, αναστεναγμός, μεγάλος κόμπος)
α. είτε δεν είναι Έλληνας, οπότε δε μετέχει των ημετέρων ιδεασμών και συλλογικών νευρώσεων
β. είτε είναι φασιστόμουτρο
γ. είτε έχει μπουχτίσει τόσο πολύ τον Θεοδωράκη-περσόνα να λέει τις σάχλες του, που δεν μπορεί, τι να κάνει κι αυτός.

Η αυθεντική εκτέλεση (άκου κάτωθι βίντεο) δεν είναι σπουδαία. Πρώτον, έχει τον Μπιθικώτση, που τραγουδάει σαν υδραυλικός από τα Σεπόλια που περιγράφει ποδοσφαιρικόν ματς Αγροτικού Αστέρα-Προοδευτικής, προσφορά της Κολυνός. Το νεκρόφιλο ποιητικό όραμα του αποσπάσματος είναι τόσο ευρύ, τόσο σαρωτικό, τόσο στιλπνά ανατριχιαστικό, με έναν τόνο τόσο χωμάτινο αλλά και τόσο εαμικά απολυτρωτικό, που ο στόμφος του Μπιθί περισσεύει και πασαλείβει. Για να καταλάβουν και οι νέοι μας που μας διαβάζουν πώς αισθάνομαι την εκτέλεση του Μπιθί, είναι σαν να είσαι 19, να γυρίσεις με το κινητό σου το πιο καυλιάρικο, παθιασμένο και τρυφερό σεξ της 6ετούς ερωτικής ζωής σου (ναι, μάνα, τότε αρχίζουνε τα παιδιά πια), και μετά να βάλεις από πάνω τον σπυριάρη όλο λόγια φίλο σου τον Μπάμπη να το ντουμπλάρει με σχόλια τύπου "πώπω γαμήσια, δώσ' της, αγόρι μου, ε ρε γλέντια, κοίτα μία..." -- και τα λοιπά.



Η αυθεντική εκτέλεση όμως έχει ένα προνόμιο: τη σχεδόν μέταλ ενορχήστρωσή της, και δη όταν οι Μπλακ Σάμπαθ δοκίμαζαν ακόμα τον πρώτο τους μπάφο στον καμπινέ του σχολείου που δεν πήγαν. Ακούστε έτοιμα κομμένα ριφ τρελά στο 0:40, το δε σόλο που έρχεται καπάκι στο 1:03 μπορεί να το πειράξει και να το κάνει μούρλια μέχρι και η σχολική μπάντα μας, οι Nekrodeath. Τον επικό ροκ οργασμό στο 2:03 με τα ντραμς θα πούλαγαν τη μάνα τους οι Deep Purple για να τον έχουνε γράψει, άσε που θα τον έπαιζαν ιδανικά. Και τα λοιπά.

Αντί λοιπόν για μέταλα, παίρνουν το τραγούδι οι Μπλεεεεε. Να ομολογήσω ότι μετά την Τσάτσου δε μου αρέσουν και να ομολογήσω επίσης ότι αυτό δε θα έπρεπε να το λέω γιατί από τους Μπλε με χωρίζει ουάν ντιγκρί οφ σεπερέισον. Οι Μπλε λοιπόν μάς έδωσαν πέρσι αυτό:

Δεν είναι κακό, έχει μάλιστα και τις ευλογίες του ίδιου του Μίκη (ό,τι κι αν σημαίνει πια αυτό). Αλλά, ρε παιδιά, δεν. Πρώτα πρώτα, ακούγεται, αναπόφευκτα ίσως, δεδομένου του φορτίου που κουβαλάει το άσμα και του ποπ είδους που επιλέχτηκε, σα μετασοβιετικά ποπάκια που λατρεύουν οι ρώσοι φίλοι μου και που τους πωρώνουν. Δεύτερον, γιατί ακούμε τις καμπάνες μέσα στο τραγούδι; έρχονται (πάλι) οι AC/DC; Τρίτον, ηλεκτρικό βιολί για σόλο; Βάλτε σύνθι να του μπουμπουνίσουνε τον αδόξαστο, δεν είστε κι ο Αγγελάκας. Και πάμε στο 2:43.

Έχω ξεπατωθεί να πηγαίνω θέατρο εδώ και τρία χρόνια κι έχω παρατηρήσει ότι οι νέοι ηθοποιοί μας, εεε, δεν ξέρουνε να απαγγέλλουν (όταν μπορούνε βεβαίως να αρθρώσουν). Δεν μπορούνε να ελέγξουν τη φωνή τους. Αυτό είναι τρομερό, έτσι; Ποια είναι τα εργαλεία του ηθοποιού: η φωνή, το σώμα, το πρόσωπο. Δεν μπορεί πια να μας τα κάνει ο Καταλειφός και ο Τσακίρογλου όλα τα κομμάτια απαγγελίας, μεγάλοι άνθρωποι είναι. Τέλος πάντων. Στο 2:43 ακούω κάτι σαν οφ περιγραφή τσουρομαδήματος μεταξύ δύο παικτών σε ρεάλιτι, και μάλιστα η μία είναι κουλτουριάρα και ο άλλος φαβορί. Άλλη φωνή δεν έχει αυτό το παιδί που έκανε την απαγγελία; Μιλάμε για μια από τις πιο συγκλονιστικές ποιητικές εικόνες στη νεώτερη ελληνική ποίηση, ρε παιδιά, είναι σαν να βάλατε εμένα να διαβάσω το Μονόγραμμα (ξέρω ότι γελάτε τώρα όσοι έχετε ακούσει τη φωνή μου).

Τέλος πάντων, αυτά. Μεταλάδες, διασκευάστε τις 'Καμπάνες' τώρα. Ακούστε τη νεκροφιλία και το μουγκρητό που έχουνε μέσα τους, αποδώστε επιτέλους αυτή τη βαλκανική εκδοχή του βαμπίρ, στην οποία οι νεκροί θα μας ελευθερώσουν: Ανάσταση ρεεεεεεεεε.

Apologia pro scriptis suis

Ήθελα να γράψω ένα ποστάκι για την κωμικότατη κρυπτογκέι διαφήμιση του Ολυμπιακου με τη βαρειά φανέλα και τον κόκκινο μπρέιβχαρτ κρετίνο που τη φοράει και την πιστεύει. Αλλά δε σκαμπάζω από μπάλλα (πέραν από την αντιπάθειά μου στο φαινόμενο 'Ολυμπιακός', το οποίο έχει πολλά κοινά με το φαινόμενο 'ΠΑΣΟΚ 1985-1989'), οπότε δε βαριέσαι τώρα.

Γενικά δεν ξέρω τι να γράψω. Πάω να γράψω κάτι και -- σαν διάθεση, όχι στο περιεχόμενο -- με προλαβαίνει ο gasireu, ο δύτης κι ο βυτίος. Οπότε δε γράφω εδώ. Φεύγω, πάω αλλού.

Μάζεψα ωστόσο εδώ και καιρό κάποια θεματάκια κι είπα να τα γράψω τελικά υπό μορφή απολογίας.

ΑΡΤΙΚΟΛΟ ΠΡΙΜΟ
Κάποιος με κατηγορησε για αντίστροφο ρατσισμό με αφορμή αυτό. Υποθέτω ότι με τον όρο 'αντίστροφος ρατσισμός' εννοεί ότι μισώ τους Έλληνες (με την προϋπόθεση ότι βεβαίως οι Έλληνες είναι ράτσα και φυλή, αλλά δε βαριέσαι τώρα). Δεν ξέρω πώς θα μπορούσα να μισώ τους Έλληνες. Δε μου έκαναν τίποτα, καλοί άνθρωποι, εργατικοί. Ίσα-ίσα, τους χρωστάω πολλά. Μάλιστα, μερικοί από τους καλύτερους φίλους μου είναι Έλληνες, αν και επιρρεπείς στο φούμαρο και στην πόζα. Έχω πάει και με Ελληνίδες, ωραίες είναι, λίγο μελό αλλά εντάξει.

Σοβαρεύομαι.

Η αντιπάθειά μου είναι απέναντι στην τυφλή εξιδανίκευση της επαρχίας. Η επαρχία είναι αυτή που είναι και πολλοί διαλέγουνε να ζήσουν εκεί. Καλά κάνουν. Δεν είναι ούτε ήρωες, ούτε τίποτα: εκεί τους αρέσει ή εκεί μπορούνε, εκεί ζούνε. Αντίστοιχα, η πόλη είναι αυτή που είναι και πολλοί διαλέγουνε να ζήσουν εκεί. Καλά κάνουν. Δεν είναι ούτε θύματα, ούτε τίποτα: εκεί τους αρέσει ή εκεί μπορούνε, εκεί ζούνε.

Στην Ελλάδα (όπως και στη Σερβία) η επαρχία έχει αναχθεί στα Ηλύσια της ανθρωπιάς, στην Κιβωτό της παράδοσης, στον Παράδεισο της τρυφής -- και δε συμμαζεύεται. Αντίστοιχα, οι πόλεις μας σκιαγραφούνται σαν κάτι μεταξύ Γκόθαμ και Βυρητού, φυλακές και τόποι γενικευμένης απώλειας, ο τόπος ο καλούμενος πνευματικώς Σόδομα και Αίγυπτος -- και δε συμμαζεύεται.

ΑΡΤΙΚΟΛΟ ΣΕΓΟΝΤΟ
Γενικά, έχω ακούσει πολλές φορές ότι είμαι πολυπολιτισμικός και πολιτικώς ορθός. Πριν χρόνια, μάλιστα, μια θλιμμένη σούλα (Sula bassana ή Sula sula) περιδιάβαινε τα μπλόγκια και τα φόρα κρώζοντας πόσο πολίτικλυ κορέκτ είμαι ("στο μπλογκρόλ του έχει έναν εβραίο κι έναν γκέι" κτλ.).

Σε γενικές γραμμές φοβάμαι την πολιτική ορθότητα που συσκοτίζει, που δεν είναι παρά ακόμα μια μορφή ευφημισμού ή και υποκρισίας. Και φυσικά προκρίνω την ελευθερία του λόγου (αλλά -- κατά βάθος -- και τη χαρά του χαβαλέ). Από την άλλη μού φαίνεται αδιανόητο να θεωρούμε ότι δικαιούμαστε να ονομάζουμε τους άλλους, και μάλιστα υποτιμητικά ή υβριστικά.

Αντιλαμβάνομαι πάντως ότι αν ένας άντρας και μια γυναίκα έχουν ακριβώς τα ίδια προσόντα για μια θέση εργασίας, η θέση πάει στη γυναίκα. Τι είναι αυτό; Αφέρματιβ άξιον; Εάν ναι, αυτής της μορφής η αφέρματιβ άξιον μου αρέσει και την έχω αναλάβει όσες φορές αποφάσισα για το ποιος θα πάρει θέση εργασίας. Όχι επειδή αν πάρουμε τη γυναίκα θα επανορθώσουμε τίποτα, αλλά γιατί έτσι κι αλλιώς οι γυναίκες είναι ριγμένες.

Τώρα, η πολυπολιτισμικότηταααα. Λυπάμαι, αλλά η πολυπολιτισμικότητα όπως γίνεται συνήθως αντιληπτή είναι τόσο χιμαιρική όσο λ.χ. η σοσιαλδημοκρατία του 19ου αιώνα. Αυτό συμβαίνει και επειδή υπάρχουν πολιτισμοί και τρόποι ζωής οι οποίοι είναι πράγματι ασύμβατοι μεταξύ τους. Ο πουριτανός δεν μπορεί να συνυπάρξει με τον πολυγαμικό. Ο χασιδιστής δεν μπορεί να συνυπάρξει με τον προοδευτικό Εβραίο. Ο πιστός μουσουλμάνος και η οικογένειά του δεν μπορούνε να συνυπάρξουν με μεθυσμένα ξέκωλα. Οι αγρότες Ευρωπαίοι δεν μπορούνε να συνυπάρξουνε με τους νομάδες Τσιγγάνους.

Προτού μού πείτε ότι ψηφίζω Λέγκα και ΛΑΟΣ και τέτοια εμέσματα, να εξηγηθώ. Πολλοί 'πολιτισμοί' (αξιακά συστήματα, κουλτούρες, θρησκείες κτλ.) δεν μπορούνε να συνυπάρξουν με άλλους, ακριβώς λόγω των αρχών τους, ιδίως άμα πιστεύουν στην Κόλαση ή στην απόλυτη αλήθεια (τους). Γενικότερα, το αίτημα για πολυπολιτισμικότητα μπορεί να πραγματωθεί είτε εάν υπάρχει μιας μορφής χαλαρή διαμερισμάτωση-γκετοποίηση (Ινδία της εποχής των καστών, Νέα Υόρκη, Ολλανδία όπου οι καλβινιστές έχουνε τη μέση, οι καθολικοί τον νότο και οι υπόλοιποι το Randstad), είτε σε μια κοινωνία όπου η πλειοψηφία ή η ελίτ είναι θαυμαστά ανεκτική. Αλλά ακόμα και τότε, η πολυπολιτισμικότητα κινδυνεύει να γίνει φολκλόρ και γραφικότητα ή άλλοθι ενός κυνικού σχετικισμού (όπως λ.χ. στην αυταρχική-φασιστική Σιγκαπούρη).

ΠΟΥΝΤΟ ΣΟΥΠΛΕΜΕΝΤΑΛΕ
Όπως συνήθως, δεν είμαι σίγουρος. Έτσι νομίζω. Όπως κι αν ακούγομαι, σπανίως είμαι σίγουρος για όσα γράφω. Δύο εξαιρέσεις: η δουλειά μου (αλλά ζήτημα εάν έχω γράψει για τη δουλειά μου τρεις φορές) και η ιστορία της ζωής μου (κι εκεί πάλι... τέεεελος πάντων, δε βαριέσαι).

ΑΡΤΙΚΟΛΟ ΤΕΡΤΣΟ
Τσιγάρο... Όταν έγραψα αυτό έπεσαν να με φάνε οι καπνιστές φίλοι, ένας το πήρε προσωπικά και με είπε κι αυταρχικό. Βεβαίως η άποψή μου είναι αυτή αλλά -- βεβαίως -- και αυτή. Δεν ξέρω τι άλλο να πω. Να υπενθυμίσω ότι αν το παθητικό κάπνισμα δε σκότωνε δε θα υπήρχε θέμα;

Μακάρι οι σύντροφοι καπνιστές (στους οποίους συγκαταριθμούμαι με 10-20 τσιγάρα ετησίως -- I'm not an addict) να είχανε μεριμνήσει και συστρατευτεί να εφαρμοστεί ο προηγούμενος νόμος για το κάπνισμα. Μακάρι να είχανε πιέσει για τη δυνατότητα αδειοδότησης μαγαζιών-τεκέδων (όπως διαλαλεί ο alberich κι όπως γίνεται με τη φούντα στην Ολλανδία) αλλά και κλειστών καπνιστηρίων σε χώρους εργασίας κτλ. όταν ετοιμαζόταν αυτός ο νόμος. Αλλά τότε πώς θα έπαιζαν τώρα τις πασιονάριες της πίπας (και του τσιγάρου);

ΑΡΤΙΚΟΛΟ ΚΟΥΑΡΤΟ
... μα σου αρέσει τίποτα; Όχι βέβαια... :-Ρ

I just wanna live

Το θέμα είναι τι αιχμαλωτίζει τη φαντασία μας. Τη φαντασία της εποχής, να το πούμε κι έτσι. Τις προάλλες πήγα με τη συμβία στο δωμάτιο όπου μεγάλωσε και ξεφυλλίζαμε το 12-18 για κορίτσια (εμένα οι γονείς μου, πιο αβανγκάρντ τότε, μου είχανε πάρει την 7τομη, νομίζω, Εγκυκλοπαίδεια της Σεξουαλικής Ζωής, μετάφραση από τα Γαλλικά Άρης Αλεξάνδρου). Ρίξαμε άφθονο γέλιο: τι πιο αστείο από τα όνειρα περασμένων νεοτήτων. Στη σελίδα 89 λέει:

και στην προωδευμένη ακόμα εποχή μας, την εποχή του Διαστήματος και του σεξ [...]

Η δική μας εποχή, σίγουρα όχι του σεξ και του Διαστήματος, τι είναι; Των θεαματικών διαφημίσεων και της πόζας; Του ίντερνετ και του κουτσομπολιού; Της κόκας για λίγους και της τιβί για τους πολλούς; Δεν ξέρω.

Τιπ προς οικονομικούς μετανάστες

Όταν μεταναστεύσετε στην Ελλάδα, πηγαίνετε ντουγρού στις μεγάλες, γκρίζες, απάνθρωπες, απρόσωπες πόλεις της. Μην το κουνήσετε από κει με τίποτα, ακόμα κι αν κατακρεουργηθεί το παιδί σας ψάχνοντας σε σκουπιδοντενεκέ, ακόμα κι αν κατά λάθος πυροβοληθείτε από όργανο, ακόμα κι αν πέσετε στα νύχια μοχθηρών συμπατριωτών σας. Τουλάχιστον θα φταίει η αλλοτρίωση κι η απονιά της πόλης. Κι άλλωστε, εκεί θα είστε ξένοι όπως κάποτε ξένοι υπήρξαν εκεί οι γονείς ή οι παππούδες των ντόπιων.

Αν όμως καταλήξετε στην ελληνική επαρχία, θα εξαφανίσουν το παιδί σας και θα καμώνονται ότι απλώς εξαφανίστηκε γιατί μάλλον ήταν φύτουλας, θα σας βιάσουν και θα σας πουν και δικαστικώς πουτάνα που τα 'θελε ο κώλος της, θα σας σταβλίσουν με τον άντρα σας και μετά θα σας ξεχάσουν, θα σας βάλουν να μαζέψετε ελιές και μετά θα σας δώσουν στο Αλλοδαπών για να μη σας πληρώσουν, θα βρεθείτε βιασμένη σε πηγάδι στα 11 σας. Κι όλα θα ξεχαστούν αμέσως στη μικρή και δεμένη κοινότητα που τη διέπει το κοινοτικό πνεύμα. Γιατί δε θα 'στε παρά ακόμα ένα σκυλί στ' αμπέλι. Και τα σκυλιά δεν καλοπερνάνε στην ελληνική επαρχία.

Μπαρούχ Σπινόζα

Άλλο ένα γουάου παιδί του 17ου. Διαβάζει την Ηθική του η συμβία, όταν το επιτρέπει η ζέστη. Εγώ διαβάζω ελαφρύτερα αναγνώσματα, ξεκίνησα επιτέλους το Common Sense του Τόμας Πέιν, να δούμε τι λέει για την Επανάσταση και κάποιος που δεν είναι τραμπούκαυλος (ή μεταμοντέρνος κεφτές). Πήρα κι έναν Μουρακάμι, κάτι άλλα κλασικά κι ένα εικονογραφημένο μυθιστόρημα. Ξεφύλλισα και τον τσιμεντόλιθο για τη δεκαετία του '80. Ωραία και πολύπλευρη δουλειά φαίνεται, αλλά βλέποντας εικόνες από πασοκάνθρωπους, οννεδίτες, διαφημίσεις, αφίσες και την όλη μπλιαχ ηθική κι αισθητική της εποχής έπαθα σκοτοδίνη. Τότε άρχισαν όλα.

Τώρα τελευταία διαβάζω επίσης gasireu. Επιπλέον σχεδιάζω να παντρευτώ την Ellen Pompeo. Χτες, μετά από μια συζήτηση με τη συμβία, κατάλαβα (ψυχαναλυτικώς, που λέμε) γιατί είμαι ερωτευμένος μαζί της. Εξαιτίας αυτηνής:



Παραστάσεις από τα παιδικά μας χρόνια κτλ. Επίσης, συνειδητοποίησα για πρώτη φορά γιατί δεν καταλάβαινα τους στίχους του άσματος, παρά τη φιλότιμη προσπάθειά μου να παραμείνω γαλλόφωνος ανά τις δεκαετίες:



Με τρόμο (αλλά και ανακούφιση: τι να περιμένει κανείς) συνειδητοποίησα ότι το τραγουδάκι το έγραψε ο αρχιπαπάρας φιγουρατζής κακάσχημος (κι ίνδαλμα του Κουκουζέλη) Σερζ Γκενσμπούρ. Είναι μετά να μην έχουμε αναπτυχθεί ανωμάλως ως γενιά; Είναι;

Μιλώντας για ανωμαλίες: μας ψόφησε κι ο Ιωαννίδης σήμερα. Ναι. Όπως λέει κι ο εθνικός ύμνος της Ουρουγουάης (δεν είμαι σίγουρος, στον Μπόρχες το διάβασα πριν χρόνια, εκεί με αυτόν που τον δολοφονούν κι υπάρχει κι ένα διακείμενο με τον Λίνκολν -- παρακαλώ υπενθυμίστε):

αν είναι τύραννος, του Βρούτου το μαχαίρι

Μόνο που τα μαχαίρια της δημοκρατίας είναι πιο, εε, πώς το λέμε στο ελλήνικος, subtle. Έτσι.

Καλά μπάνια, λαέ, με τα μπάνια σου και με τα νησιά σου. Θα σε επευλογώ λοξά και χαμογελαστά από το Καστελγκαντόλφο. Μπουάχαχα.

Λονδίνο 1996

... κι όχι Διάστημα 1999.

Βγήκα για τον πρώτο μου περίπατο στο Λονδίνο μια Κυριακή 8 η ώρα το πρωί, αφού δεν μπόρεσα να κοιμηθώ την προηγούμενη νύχτα από την ευτυχισμένη υπερένταση. Κατέβηκα στη Λέστερ Σκουέρ, για την οποία δεν ήξερα τίποτα, είδα απλώς στο χάρτη ότι εκεί συναντιόντουσαν δύο γραμμές του μετρό. Με εντυπωσίασε το σκουπιδαριό, και πώς μύριζε ο αέρας κάτω από τη μπαγιάτικη μποχίτσα του σκουπιδαριού. Μέχρι πριν από λίγα δευτερόλεπτα νόμιζα ότι ήταν η 26η Σεπτεμβρίου, ήταν όμως η 22η, ημέρα εκλογών στην Ελλάδα. Μετά τον περίπατο και πολυαναμενόμενο γεύμα σε κινέζικο πήγα στο προξενείο της Ελλάδας για να πάρω βεβαίωση ότι δεν μπορούσα να ψηφίσω.

Πρόλαβα το Λονδίνο πριν τις μεγάλες αλυσίδες. Δεν μπορούσες να πιεις καφέ τότε εκτός από νεσκαφέ (τον οποίο ακόμα λατρεύουν οι Άγγλοι και τα απόπαιδά τους στη Μεγαλόνησο) και εσπρέσο στο Bar Italia. Ούτως ή άλλως πρόλαβα ένα Λονδίνο που δεν υπήρχε το 1994 και που είχε ήδη εξαφανιστεί το 1998: αυτή η πόλη αναδιαμορφώνεται και αναδιατάσσεται κάθε τόσο, τη μια η γειτονιά σου είναι βόθρος (π.χ. Hackney) , την άλλη μέσα στην τρεντίλα και στην επικαιρότητα. Εντάξει, ήταν και η εποχή αλλόκοτη: πανηγυρισμοί στους δρόμους με κόρνες και σημαίες για την απόλυτη επικράτηση του Τόνυ στις εκλογές, κατόπιν το καταιγιστικό και ασυμμάζευτο πάνδημο πένθος για την μπαϊλντισμένη πριγκηπέσσα. Το 1997 είναι ό,τι κοντινότερο έχει ζήσει το Λονδίνο σε Μεταπολίτευση -- στην υπόλοιπη Αγγλία δε νομίζω να αλλάζει ποτέ τίποτα, πέρα από τα σπίτια που σκεπάζουν τας εξοχάς και τις άσκοπες γκαλερί.

Κάποτε ένιωθα τρελό παράπονο που δε θα ξαναζούσα στο Λονδίνο. Τελικά κατάλαβα ότι δε θα ξαναζούσα στο Λονδίνο που έζησα. Εκείνο το Λονδίνο δεν υπάρχει πια έτσι κι αλλιώς. Ούτε κι ο Σραόσα εκείνος υπάρχει πια. Ευτυχώς, σχεδόν.

Λονδίνο (Άμστερνταμ) ή Λευκωσία

Εδώ φτάσαμε τους 46 υπό σκιάν. Παραδοθήκαμε στον πολτό της τηλεόρασης, ζήσαμε όπως εκατομμύρια φτωχοί συνταξιούχοι που δεν έχουν άλλη συντροφιά, άλλη διασκέδαση, άλλο πασατέμπο. Η τηλεόραση όπου όλα γίνονται ακατανόητες εικόνες, όσα και να έχεις σπουδάσει, όσα και να έχεις ζήσει, όσα και να θέλησες ή θέλεις. Ο Λεβιάθαν στο μυαλό.

Σήμερα καθώς πήγαινα στο προξενείο άκουσα αυτό στο ραδιόφωνο, μετά από πάρα πολλά χρόνια:



Γύρισα στον Νοέμβριο του 1996, όταν μουρμούραγα το ποπάκι αυτό με δάκρυα στα μάτια περνώντας τη γέφυρα του Waterloo, ενώ με έδερνε ένα ποτάμι παγωμένος αέρας που γλύστραγε πάνω στον Τάμεση. Σταμάτησα λίγο απότομα σε ένα πορτοκαλί φανάρι, μια βιετναμέζα με καπέλο βιετναμέζικο κατευθείαν από το Platoon πέρασε το δρόμο ξεκαβάλα από το ποδήλατό της. Άναψε πράσινο.

Θυμήθηκα τον Ιανουάριο του 1997. Το αεροπλάνο από το Ελληνικό, τον σταύλο εκείνο που είχαμε για αεροδρόμιο και που ευτυχώς ξεχάσαμε πολύ γρήγορα, βούτηξε μέσα στα σύννεφα. Το Λονδίνο εμφανίστηκε από κάτω σε όλη του τη μίζερη δόξα, σειρές επί σειρών κατοικίες που συστρέφονταν και τέμνονταν φτιάχνοντας προαστειακούς λαβυρίνθους. Κι εγώ μουρμούριζα χαμογελώντας αυτό:



Έστριψα δεξιά. Σκέφτηκα τις μεγάλες πείνες που πέρασα γύρω στο Πάσχα του 1997, θυμήθηκα 450 στερλίνες μέσα σε έναν φάκελο και μάλλον αχάριστα οργισμένα τηλεφωνήματα. Θυμήθηκα το Hartley's απέναντι από τον σταθμό της Russell Square πάνω στη Bernard Street, όπου αγόραζες μισό κοτόπουλο ψητό μάλλον φτηνά. Εκεί μέσα έπαιζε σχεδόν πάντα το I could never be your woman των White City -- το οποίο ακόμα σιχαίνομαι. Μετά το Hartley's το πήρε κάποια αλυσίδα, η Τέσκο νομίζω. Θυμήθηκα τον Κινέζο, τον Ιταλό κουρέα, το Gay is the Word όπου ο Πιερ αγόραζε ειρωνικές καρτποστάλ και έστελνε στη Δανία (τότε δεν είχαμε tumblr), τον Ιταλό σαντουιτσά, τον Τούρκο κεμπαμπτζή, τον Ιταλό που είχε το cafe με το θανατερό πρωινό (τηγανίδια με τηγανίδια και φρυγανιά: Bernard Street και Grenville Street γωνία) και τον φω καπουτσίνο -- μετά το μαγαζί το πήραν Τουρκοκύπριοι.

Το πάτησα λίγο στον δρόμο των παρελάσεων, μετά έκανα αριστερά κι έψαξα για σκιά για να παρκάρω.

Πουλιά

Παγόνι



Ξεκινώντας να γράψω αυτό το ποστ αναρωτήθηκα αν γράφεται παγώνι ή παγόνι. Φαίνεται ότι η γραφή παγόνι είναι δοκιμότερη (τουλάχιστον αυτή τη δεκαετία, ποιος ξέρει για την επόμενη).

Αλλά δε μας ενδιαφέρουν οι λέξεις. Μας ενδιαφέρουν τα ίδια τα παγόνια. Τουλάχιστον αυτή την εποχή. Όταν ήμουνα πιτσιρικάς και με πήγαινε ο παππούς στον Εθνικό Κήπο, βεβαίως με απασχολούσανε κυρίως οι λέξεις. Γιατί ενώ λέγεται 'Εθνικός Κήπος', ο παππούς μου, ο κομμουνιστής, τον έλεγε επίμονα 'Βασιλικό Κήπο' και τον αποκαλούσε 'Εθνικό' μόνον όταν τον στραβοκοίταζε ο πατέρας μου; Είχε σχέση με την ιστορία που μου έλεγε για τους μπολσεβίκους που σεβάστηκαν τσαρικά σύμβολα, μνημεία κι εμβλήματα γιατί αποτελούσανε μέρος της ιστορίας της Ρωσίας; Δεν ξέρω. Άλλη λέξη που με απασχολούσε, κυρίως όταν ήμουν ακόμα μικρότερος, ήταν η λέξη 'ταώς'. Μόλις είχα μάθει να συλλαβίζω λέξεις και ο παππούς μου έδειχνε το αρσενικό παγόνι, το οποίο περιμέναμε να ανοίξει την ουρά του ενώ αυτό απλώς έκρωζε. Εγώ μια κοιτούσα τον απόκοσμα γαλάζιο λαιμό του παγονιού, αφού η ουρά του παρέμενε μαζεμένη να σαρώνει τις σκόνες του κλουβιού του σα σάρωθρο από σόργο, μια κοιτούσα τη λέξη ΤΑΩΣ. Αναρωτιόμουνα γιατί δε λέει 'παγόνι'. Αναρωτιόμουνα γιατί ο παππούς, που βλαστημούσε χαμηλόφωνα στα τούρκικα περιμένοντας το παγόνι να ανοίξει την ουρά του να το δω κι εγώ, ελεγε για τα άσχημα πόδια και την ωραία ουρά του παγονιού κι όχι για την διαπεραστική φωνή του. Δεκαετίες μετά εικάζω ότι μπορεί να ήτανε κανα συνθηματικό των νιάτων του, για κάποιον τύπο γκόμενας, ξέρω γω: άσχημα πόδια, ωραία ουρά. Δεν ξέρω: αυτά είναι των λαογράφων και του Ηλία Πετρόπουλου: τσαχπινιές χαμένων κόσμων. Πάντως ωραία ουρά έχουνε τα αρσενικά παγόνια, όχι τα θηλυκά.

Δε μας ενδιαφέρουν οι λέξεις. Μας ενδιαφέρουν τα ίδια τα παγόνια: όταν σε μια από τις επισκέψεις στον Εθνικό Κήπο τελικά είδα ένα παγόνι να ανοίγει την ουρά του, απροσδόκητα, αναίτια και χωρίς να το έχει τρομάξει κανένας (μια σίγουρη, λέει, μέθοδος) θαύμασα πραγματικά. Ούτε ο μύθος του Άργου, όσο κι αν με είχε εντυπωσιάσει, ούτε οι περιγραφές με είχαν προετοιμάσει. Από τότε όπου βρω παγόνια, κάθομαι και τα χαζεύω.

Πού και πού συγκινούμαι όταν μαθαίνω ότι το παγόνι είναι σύμβολο της αθανασίας στη χριστιανική εικονογραφία: κάτι τόσο όμορφο ακόμα και οι άπλυτοι μισογύνηδες στυλιτόφρονες ημιάγριοι καλόγεροι που έτρεχαν τη χριστιανική πίστη για κάμποσους αιώνες το εκτιμούν. Άλλοτε συγκινούμαι που οι γιαζήδες τιμούν τον Άγγελο Παγόνι, πεπτωκότα άγγελο που έσβησε τις φλόγες της κολάσεως μετανοώντας για 7000 χρόνια και μετά δημιούργησε τον κόσμο: κάτι τόσο όμορφο δεν μπορεί παρά να έχει θαυμαστή ιστορία στην πλάτη του, εντυπωσιακό 'μπαγκάζ'.

Συχνά πάλι σκέφτομαι την ουρά που δε βοηθάει το παγόνι να πετάξει, αλλά το κάνει πιο επιθυμητό. Για μένα το παγόνι είναι θαύμασμα της παιδικής μου ηλικίας και, στην ωριμότητα, εικόνα της άχρηστης αλλά ποθητής ομορφιάς.

Κύκνος



Αυτή η αγνώστου πατρός εικόνα συνοψίζει ένα θεματάκι που έχω από μικρός: πόσο ασήμαντα είναι όσα αποσιωπώνται.

Από την αρχή: ρωτούσα μικρός τους γονείς μου πότε πάνε στην τουαλέτα όλοι αυτοί οι άνθρωποι που βλέπαμε στην τηλεόραση. Γιατί δεν τους βλέπουμε ποτέ να πηγαίνουνε στην τουαλέτα; Φυσικά, η ερώτησή μου αφορούσε τους νεκρούς χρόνους μιας αφηγούμενης ιστορίας, οι οποίοι σπανίως φτάνουνε να εκφραστούνε στην αφήγηση. Αν πήρε 7 μέρες για να φτάσει το πριγκηπόπουλο στην πριγκήπισσα, ε, η αφήγηση του ταξιδιού θα πάρει κάτι λιγότερο. Οι επισκέψεις μας στην τουαλέτα δεν έχουν κάτι άξιο αφήγησης (με εξαίρεση του καημένου του Τραβόλτα στο Pulp Fiction). Κι αυτό ήταν.

Μεγαλώνοντας ωστόσο, έμαθα ότι αποσιωπώνται κι άλλα. Για παράδειγμα: όταν άρχισα να διαβάζω πραγματικά, μου πήρανε δώρο τις εικονογραφημένες μυθολογίες του Στεφανίδη. Μου άρεσε η Λύρα του Απόλλωνα και το Αθηνά Παλλάδα. Μετά από αυτά έπεσα στη μυθολογία άγρια, μέχρι που η μητέρα μου ανησυχούσε ότι το παιδί δε θα μάθει ποτέ ιστορία, αφού καθοταν κι αποστήθιζε παραμύθια των αρχαίων για τον Κόττο, τον Βρυάρεω και τον Γύ(γ)η, τον Ώτο και τον Εφιάλτη και άλλους τέτοιους άξεστους τύπους.

Διαβαζοντας μύθους συναντούσα περιγραφές όπως "και πλάγιασε ο Δίας με τη Λητώ", "και έγινε ο Δίας χρυσή βροχή και επισκέφτηκε τη Δανάη", "και ο Δίας έγινε κύκνος για να τον αγκαλιάσει η Λήδα". Δεν έβγαζα άκρη. Από έναν μεσημεριανό ύπνο, όπως λ.χ. μοιραζόμουν εγώ το κρεβάτι στο χωριό με ξαδέρφια και τους γονείς μου, προέκυψε η Κυνθία και ο Φοίβος; Γεννάς ήρωες επειδή σε επισκέφτηκε βροχή, και δη χρυσή; Άμα αγκαλιάσεις πουλιά γκαστρώνεσαι; Τέλος πάντων, μου τα δίδαξε κι αυτά το Λύκειο (στο Γυμνάσιο ήμουνα σχεδόν χαϊβάνι).

Η ενηλικίωση πάντως δημιούργησε αντίστοιχα ερωτηματικά, όχι λιγότερο βασανιστικά από εκείνα. Και σ' αυτά οι απαντήσεις πρέπει να είναι πολύ απλές, συνήθως είναι απλές, αλλά αποσιωπώνται. Μιλάμε και μεταξύ μας όπως μιλάμε στα παιδιά: on a need-to-know basis, που λέμε.

(Ο πίνακας 'Λήδα και κύκνος' (2008) είναι του Steven Kenny, από εδώ.)

Οι άλλοι

Παρακολουθώ τους γηραιότερούς μου (και κάποιους συνομηλίκους μου) στα πολιτικά τους μίση, είτε μιλώντας μαζί τους είτε δια της πλαγίας. Πάντοτε με συνάρπαζε (ήδη από το 1980 και κάτι λυσσαλέες αντιπαραθέσεις για τον Ράλλη τον μασώνο και τον Βαλέσα τον πράχτορα) η οξύτητα και η σφοδρότητα των αντιπαραθέσεων. Στην Αγγλία κατάλαβα, ενώ το ίντερνετ αργότερα διέλυσε κάθε σχετική υποψία, ότι δεν ήταν μόνο θέμα ελληνικής μετεμφυλιακής νεύρωσης.

Προς τι το μίσος κι ο αλληλοσπαραγμός, λοιπόν; Η ερώτηση δε θα απαντηθεί εδώ. Μπορούμε όμως να δούμε με ποια αφορμή και με ποιον τρόπο το μίσος κι ο αλληλοσπαραγμός. Όπως και για τόσα άλλα πράγματα στο πώς αντιλαμβανόμαστε τον δημόσιο βίο, η απάντηση βρίσκεται και στην αποπροσωποποίηση των άλλων.

Μιλώντας με όρους αριστεράς και δεξιάς, ας πούμε ότι ο Δεξιός εκνευρίζεται και οργίζεται με τους τεμπέληδες, μαλλιάδες, άπλυτους, ανεδαφικούς, ανεύθυνους, αλαζονικούς αριστερούς, που δεν πιστεύουν τίποτε, δε φοβούνται τίποτα και τα ξέρουν όλα. Ας πούμε ότι ο Αριστερός εκνευρίζεται και οργίζεται με τους αδίστακτους, υποκριτές, στενόμυαλους, άξεστους, απάνθρωπους, παχείς και διεφθαρμένους δεξιούς, που δεν έχουν ηθική, δεν έχουνε συνείδηση και τα έχουν όλα.

Και πάντοτε υπάρχουν καθηκάκια και στους δύο χώρους για να ενσαρκώσουν ιδανικά κάθε λογής χάρτινα στερεότυπα: αυτό εξυπακούεται.

Υποσημείωση

Θεωρώ το Abbey Road από τα καλύτερα πράγματα στην ποπ μουσική και μάλλον με μικρή διαφορά τον καλύτερο δίσκο των Beatles (από πίσω είναι το White, με μικρή διαφορά).

Εδώ η δικαίωση.

Νιόνιος

Με αφορμή αυτό, μέσω Κουκουζέλη (τον οποίο ευχαριστώ).

Μεγάλωσα με Σαββόπουλο, τον θεωρούσα πελώριο ποιητή (και τον θεωρώ ακόμα τεράστιο). Μουσικά δε λέει πολλά, σχεδόν παπαριές, αλλά μεγαλώσαμε με αυτές τις παπαριές οπότε δεν τρέχει μία. Ίσως όχι σπουδαίος τραγουδοποιός αλλά σίγουρα εμβληματικός -- αν και η Μαύρη Θάλασσα, ο Αριστοφάνης που γύρισε από τα θυμαράκια, ολόκληρο το Φορτηγό, ολόκληρο το Βρώμικο Ψωμί και ολόκληρο το Περιβόλι του Τρελλού είναι συγκλονιστικά έργα, και στιχουργικά αλλά και μουσικά (μέσα στα μιζεριάρικα συμφραζόμενά τους).

Πλην όμως, από τα Τραπεζάκια Έξω και μετά, στ' αρχίδια μας τα δύο (και με το μπαρδόν, δηλαδή). Από το 1981 και μετά παριστάνει τον διδάσκαλο του γένους, απλώς βγάζει το υπερφίαλο εγώ του και τη μαλακισμένη ιδεολογία του προς τα έξω και τίποτε άλλο. Τίποτε όμως. Οι πανηγυριώτικες ενορχηστρώσεις του είναι άνοστες και επιτηδευμένες ταυτόχρονα, κι αυτές θέμα ιδεολογίας. Τα σκηνικά καμώματά του φρικτές τζουτζεδιές. Με το Ζήτω το ελληνικό τραγούδι κατέστησε τον εαυτό του σύμβολο ξεπεσμού και γελοιότητας. Όπως είπε και η σοφή συμβία: πρέπει να ξέρεις πότε θα αποσυρθείς. Ο Νιόνιος έπρεπε να είχε αφοσιωθεί εξολοκλήρου στα ιδιωτικά αμέσως μετά τα Τραπεζάκια.

Τα λέω αυτά γιατί θέλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν καταλαβαίνω τι πρόδωσε ο Σαββόπουλος. Ξεκίνησε αγνός κνίτης (λάτρευε τον κόκκινο ήλιο αρχηγό που θα γαμούσε τ' αφεντικό) και κατέληξε αγνός νεορθόδοξος (λάτρευε τους Σέρβους που γαμούσαν ό,τι δεν έσφαζαν στη Βοσνία), συνεπέστατος, αφού παρέμεινε εγκλωβισμένος σε αυτιστικά κοσμοείδωλα, και δη σε κοσμοείδωλα που εν Ελλάδι ελάχιστα διαφέρουν μεταξύ τους.

Θυμάμαι τη φασαρία για το Κούρεμα λες και ηταν χτες. Τότε ήμουν φανατικός γκρούπι του Νιόνιου, τσακωνόμουνα με τον πατέρα μου που τον θεωρούσε μαλάκα καραγκιόζη. Ούτε τότε, ούτε τώρα, ούτε ενδιάμεσα θα έλεγα ότι πρόδωσε τίποτα. Τι πρόδωσε; το ΚΚΕ; Το ΚΚΕ που έχει προδώσει τους πάντες και τον εαυτό του μια ντουζίνα φορές; Άλλωστε, όπως το ίνδαλμά του, ο Ντύλαν, κατά βάθος ο Σαββόπουλος σε ένα πιστεύει: στον ωραίο του εαυτό, τον οποίο δεν πρόδωσε ποτέ.

Μετριάζοντας το παραπάνω, και κλείνοντας: από τα πιο όμορφα πράματα που έχει κάνει ο Νιόνιος είναι και το εξής: στο χιλιοπαιγμένο αλλά πολύτιμο ντοκυμαντέρ της ΕΡΤ για τον Μάνο Λοΐζο ο Σαββόπουλος λέει ότι όταν υποδέχτηκε κλαίγοντας (κι ευτυχώς υπάρχει το οπτικοακουστικό πειστήριο, αφου είναι και ντυλανικά μυθομανής) το λείψανο του Λοΐζου από τη Μόσχα στο αεροδρόμιο, τότε πίστεψε στην Ανάσταση των νεκρών, γιατί δεν ήθελε να παραδεχτεί την εναλλακτική (και αβάσταχτα και συντριπτικά πιθανότερη) εκδοχή: ότι ο Μάνος χάθηκε για πάντα. Επειδή αυτό μίλησε κατευθείαν στην καρδιά μου, τον Νιόνιο -- αν και είναι αρχιμαλάκας -- τον αγαπώ.

Ένα εξαιρετικό βίντεο-ομιλία για την κρίση

Από εδώ (φυσικά).

Φούσκα

Ακολουθεί υποκειμενικό μεταμπλόγκινγκ:

Μια φούσκα ήταν η ελληνική μπλογκοκοινωνία (ή μπλογκόσφαιρα -- δεν έχει νόημα να διαφιλονικούμε για όρους εφήμερων πραγμάτων): καμμιά εβδομηνταριά απολαυστικοί, ιδιοφυείς, εγγράμματοι, καλλιεπείς τύποι, με τις πετριές τους αλλά και με την ψυχραιμία τους, που κάνανε το κομμάτι τους, ο καθένας και η καθεμία με τον δικό της και τον δικό του μοναδικό τρόπο.

Μετά η φούσκα έσκασε, όπως σκαν όλες οι φούσκες στο τέλος, εισέρρευσε ο μολυσμένος αέρας της ελληνικής πραγματικότητας (μπλαμπλά, μπλαμπλά, μπλα, μπλα, μπλα, κτλ. κτλ. κτλ.) και η φούσκα εξαχνώθηκε.

Τέλος.

Midsommer στον Νότο

Πίνω μια βότκα τόνικ. Πάλι τέλειωσε το τζιν. Το καλοκαίρι μάς έχει ήδη καβαλήσει εδώ στη Μ.Α. Ζέστη, σκόνη, εκνευρισμός, εξαθλίωση πνευματική. Είμαι πολύ κουρασμένος και κοιμάμαι άσχημα, χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Συμβαίνουν αλλόκοτα πράματα που θα ενδιέφεραν οπωσδήποτε πνευματικούς, ψυχαναλυτές και τέτοιους. Εγώ τα κρατάω μέσα μου κλειδωμένα.

Το καλοκαίρι, η εποχή του ψυχαναγκασμού, του υποχρεωτικού κοινοβιακού πνεύματος, η εποχή της αναίτιας και γρήγορης κόπωσης. Αλμύρα, χώμα, χλωρίνη, ντίζελ. Η εποχή που το τελευταίο καταφύγιό μας, ο ύπνος, γίνεται επουσιώδες και επισφαλές, ένα χάρτινο πέτασμα που μουσκεύει στον ιδρώτα. Διάρροια, μανική εφίδρωση, δίψα, θερμοπληξία. Η εποχή των παρεξηγήσεων, της ταλαιπωρίας, η εποχή που δεν τελειώνει και μας κατατρώει άνοιξη και φθινόπωρο, δε μας αφήνει να ησυχάσουμε. Αγοραία εποχή.

Ούτε αποκούμπι, ούτε παρηγοριά. Οσμές και υγρασία. Περιμένω τον χειμώνα που δεν έρχεται ποτέ. Το πανάκριβο χιόνι, τη λίγη βροχή.

Δεν έχει μείνει ποίηση μέσα μου. Μόνο να θέλω θέλω.

Η πολιτική και οι αδύνατοι

Σχετικά σοβαροί άνθρωποι με έχουνε καταγγείλει για απολιτικό (ή "απολίτικο"; δεν ξέρω, ας μας διαφωτίσει ο Σαραντάκος, αν διαβάζει). Άλλοι, εξίσου σχετικά σοβαροι άνθρωποι, με έχουνε δακτυλοδείξει για κυνικό αναρχικό που δεν πιστεύει σε τίποτα. Κάποιοι άλλοι με έχουνε πει ρατσιστή, σεξιστή, κρυπτοδεξιό και νεοφιλελευθέρο.

Ξεκινάω έτσι για να μιλήσω για το πώς αισθάνομαι την πολιτική, θέμα που με απασχολεί περισσότερο (όπως και εκατομμύρια άλλους) τον τελευταίο καιρό. Η αφέλεια των απόψεων μου πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη, αφού δεν είμαι πολιτικός επιστήμονας κι αφού δεν πήρα βερνίκι πολιτικής σκέψης μέσα από την ΚΝΕ -- ό,τι και να πει κανείς γι' αυτό το θλιβερό κοπάδι φανατικών, τουλάχιστον σε εξοικείωνε, από την καλή ή από την ανάποδη, με μιας μορφής πολιτική σκέψη, κάτι που φυσικά θα έπρεπε να κάνει το σχολείο...

Αντίθετα με όσα πίστευε μια ολόκληρη γενιά δεν είναι όλα πολιτική. Είναι όμως πολύ περισσότερα από όσα μας αφήνει να διαβλέψουμε η κρατούσα ιδεολογία.

Πολύ απλοϊκά, για μένα πολιτική πρέπει να είναι η τέχνη και η πράξη της υπεράσπισης του αδυνάτου. Ο δυνατός, ο προνομιούχος, ο πλούσιος, το μέλος της ελίτ δεν έχει καμμία ανάγκη την πολιτική. Για μένα είναι αδιανόητο να σχεδιάζονται πολιτικές που δεν έχουνε σκοπό την προστασία του αδυνάτου. Ακόμα και οι νόμοι, η εύρυθμη λειτουργία των θεσμών κτλ. δεν νοείται να έχουν άλλο σκοπό από την προστασία του αδυνάτου. Σε αυτή τη λογική οι συμπάθειές μου είναι σαφώς a posteriori αναρχικές, έστω και με την έννοια της ανελέητης κριτικής των θεσμών και της κάθε λογής αυθεντίας, ώστε να ξεκαθαρίσει κατά πόσον η εκχώρηση εξουσίας σε αυτήν ανταποδίδει προστασία του αδυνάτου.

Ακόμα και η προάσπιση της ελευθερίας είναι κυρίως υπόθεση υπεράσπισης του αδυνάτου. Και στα πιο τυραννικά καθεστώτα, οι ελίτ καταφέρνουν να εξασφαλίσουν έναν, ευρύχωρο συνήθως, χώρο ελευθερίας και μάλιστα χωρίς απαραιτήτως να συνεργαστούν απευθείας με το εκάστοτε καθεστώς. Αυτό διαφάνηκε λ.χ. στη Ρουμανία πολύ πριν και πολύ μετά το 1989.

Από αυτή την άποψη στην Ελλάδα ολοκληρώνεται μια αδιανόητη καταστροφή: επί ανδρεοΠΑΣΟΚ μερίδα των αδυνάτων εξαγοράστηκε σε ένα όργιο λαϊκιστικών παροχών. Κατ' ουσία, οι πραγματικά αδύνατοι παρέμεναν πάνοτε παραμελημένοι, π.χ. οι πράγματι φτωχοί αγρότες (που τους μάδησαν οι συνεταιρισμοί των πασοκανθρώπων), οι ανειδίκευτοι εργάτες (που συνέχισαν να σκοτώνονται σα μύγες), οι τσιγγάνοι (η ελίτ των οποίων εξαγοράστηκε ψηφοθηρικά και μετά άρχισαν να τους σαρώνουν σαν σκύβαλα και σαρίδια), οι γυναίκες του Γυμνασίου (...) και πάει λέγοντας.

Τη δεκαετία του '90 και μετά οι αδύνατοι, και δη ενισχυμένοι από τους αψήφιστους και άψηφους μετανάστες, λησμονήθηκαν τελείως, καθώς μπήκαμε στην παρτούζα που θα μας ("μας"; ποιους "εμάς"; τον ΟΤΕ, την Alpha και τη ΔΕΛΤΑ που αγόραζαν τα Βαλκάνια;) έκαναν "ισχυρή Ελλάδα". Τώρα πια οι (οικονομικά και κοινωνικά) αδύνατοι πολλαπλασιάζονται και παραγκωνίζονται (οριστικά, φοβάμαι), όπως είναι προφανές. Τρία σχεδόν τυχαία μόνο δείγματα του τελευταίου: ο επικείμενος εκβρετανισμός της δημόσιας υγείας, το πάγωμα διαδικασιών νομιμοποίησης των δικαιωμάτων συμβίωσης των ομοφυλόφιλων, η άλωση της εργατικής νομοθεσίας.

Ίσως λοιπόν στην Ελλάδα πράγματι έχουμε ολική αποτυχία της πολιτικής, όχι των κομμάτων κι όχι του συστήματος.

Το κεφάλαιο βρίσκεται υπό διωγμό

Πρώτον,

επισημαίνω σε όλους ότι ο τίτλος είναι παράθεμα. Δηλαδή, δεν τον ενστερνίζομαι αλλά τον παραθέτω για να υποδηλώσω ότι αποστασιοποιούμαι από αυτόν. Έχω βεβαίως επίγνωση ότι όταν ο λαός και η επανάσταση κινδυνεύουν η ειρωνεία, ο σαρκασμός, η σάτιρα, η αποστασιοποίηση (και όλα τα καρναβαλικά όπλα που έχει κατά Μπαχτίν ο καταπιεσμένος απέναντι στη σουρεαλάρα του λόγου της κυρίαρχης ιδεολογίας) αντενδείκνυνται γιατί μαρτυρούν ελιτισμό, υπεροψία (και μέθη;) και γιατί αποπροσανατολίζουν. Ετσι μας έλεγαν στο κατηχητικό των οργανώσεων για το σινεμά: καλό αλλά αποπροσανατολίζει από τον σκοπό της ζωής.

Ωστόσο, εξακολουθώ να ειρωνεύομαι, να σαρκάζω και να αποστασιοποιούμαι (διαφορετικά πράματα αυτά μεταξύ τους, έτσι παιδιά μου;) αφού είμαι προϊόν αστικής ιδεολογίας, που βεβαίως κυριαρχεί στην Ελλάδα, και δεν ξέρω πώς αλλιώς να εκφράσω την οργή μου. Όσο κρατήσει κι αυτό, όσο κράτησε κι η ρώσικη πρωτοπορία.

Δυστυχώς δυστυχώς, η αιθεροβασία των νεοΓάλλων νεομαρξιστών, η μπρούσκα λεβεντιά του Ρίζου και η κατινιά-κουλουριά της Αυριανής απλώς πέρασαν από δίπλα και δε με άγγιξαν.

***

Δεύτερον,

κόβω την πλάκα και παραθέτω την είδηση

Το κεφάλαιο βρίσκεται υπό διωγμό δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ Μιχάλης Πήλικος. Μιλώντας στον ΑΣΤΡΑ είπε ότι η κυβέρνηση εισηγήθηκε την αύξηση της φορολόγησης του κέρδους κατά 1% χωρίς να διαβουλευθεί με τους εργοδότες. Αν περάσει η φορολογία, πρόσθεσε, θα είναι πλήγμα για τις επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση, ανέφερε ο κ. Πήλικος βρήκε την εύκολη λύση να αρμέξει τις επιχειρήσεις, κατά την έκφρασή του, για να πληρωθούν οι αυξήσεις στη δημόσια υπηρεσία.

Ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνηση δεν αγγίζει το κρατικό μισθολόγιο και εκτίμησε ότι τα αποτελέσματα της φορολόγησης των επιχειρήσεων είναι αβέβαια.

Ο κ. Πήλικος διερωτήθηκε τι πρόσφεραν οι εργαζόμενοι στην αντιμετώπιση της κρίσης και γιατί να ζητείται να δώσουν οι επιχειρήσεις.

Απαράδεκτη χαρακτήρισε τη στάση των επιχειρηματιών ο Γ.Γ. της ΠΕΟ.
Απαντώντας στον Μιχάλη Πήλικο, ο Πάμπης Κυρίτσης υπογράμμισε ότι οι επιχειρηματίες στέλλουν το μήνυμα ότι τα κέρδη είναι ιερά και δεν μπορεί να τα αγγίξει κανένας. Αυτή η λογική, υπογράμμισε, αποτελεί παράδοξη άδικη και αντικοινωνική στάση.

Ο κ. Κυρίτσης επισήμανε ότι η αύξηση του 1% είναι μικρή και προσωρινή, διάρκειας 2 χρόνων, και στοχεύει τα μεγάλα κέρδη των τραπεζών και των μεγάλων επχειρήσεων.

Απαντώντας στο ερώτημα τι έδωσαν οι εργαζόμενοι, ο Γ.Γ. της ΠΕΟ υπογράμμισε ότι οι εργαζόμενοι δεσμεύτηκαν ότι δεν θα διεκδικήσουν αυξήσεις πέρα από την παραγωγικότητα για τα επόμενα 2 χρόνια, ενώ η μείωση του αριθμού των δημόσιων υπαλλήλων θα μειώσει και το κρατικό μισθολόγιο.

Το κεφάλαιο έχει τη δύναμη να συνεισφέρει. Αυτή η στάση που τηρούν οι εργοδότες εκφράζει αρνητική, ιδιοτελεί και στενά συμφεροντολογική στάση.

Κληθείς να σχολιάσει το ενδεχόμενο καταψήφισης από τη Βουλή των σχετικών νομοσχεδίων, ο κ. Κυρίτης τόνισε ότι όσοι θα τοποθετηθούν αρνητικά θα πρέπει να δώσουν εξηγήσεις στους εργαζόμενους και στους απλούς πολίτες.

Άκουσα την κυνικά κουτοπόνηρη δήλωση στο αμάξι και κόντεψα να τρακάρω.

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να ρίξω στον κύριο Πηλίκο και όσους εκπροσωπεί πέντε φάσκελα: η Κύπρος είναι η παιδική χαρά του Κεφαλαίου και το θράσος έχει όρια. Αυτό χωρίς ειρωνεία, για να το πιάνουν και οι ταπεινοί και καταφρονεμένοι.

massive attack - paradise circus (Gui Boratto Mix cut)

Η εθνική υπερηφάνεια ως έρμα

Η Ελλάδα πολύ δύσκολα θα μπορούσε να αυτοπαρουσιαστεί παιχνιδιάρικα και με αίσθηση Zeitgeist, όπως λ.χ. η Ισλανδία. Βεβαίως η Ελλάδα αδιαμφισβήτητα και χωρίς σαρκασμό αυτή τη φορά είναι το παιδικό δωμάτιο της Ευρώπης (όπου και το λίκνο της· το πλέιρουμ είναι η Ιταλία). Η Ισλανδία αντίθετα είναι ένα χέρσο παγόνησο ενδογαμικών ψαράδων που το τσούζουνε, πίσω απ' του διαόλου το κέρατο και μέσα στη χωρίστρα του, με έναν εστεμμένο παστό μπακαλιάρο να την αντιπροσωπεύει πάνω στον θυρεό της μάνας Δανίας. Άσε που έχει βρωμόκαιρο και έλλειψη αξιοθεάτων. Αδιαμφισβήτητα, έστω σαν γεωγραφία και μόνο, μία Ελλάδα υπάρχει. Το ξέρουνε κι οι Κινέζοι.

Η έλλειψη παιχνιδιάρικης διάθεσης και γενικότερου joie de vivre χαρακτηρίζει και ο συλλογικό μας υποκείμενο και πολλούς από εμάς. Είμαστε οι σοφοί, οι πανάρχαιοι, οι πρώτοι, οι επίγονοι των προγόνων κτλ. Πασίγνωστά πράματα. Οι περήφανοι σπάνια είναι παιχνιδιάρηδες. Οι πανάρχαιοι δεν ξέρουν από αυτοσαρκασμό. Οι σοφοί οφείλουν να επιδεικνύουνε στωικότητα ή τουλάχιστον θυμοσοφία. Καμμιά φορά μέχρι και θανατερή σοβαροφάνεια.

Επίσης ομφαλοσκοπούν. Θυμάμαι σχετικά μια επιστολή του Richard Feynman από την Αθήνα. Σε αυτήν ο Φέυνμαν αγανακτεί και ψέγει με τρόπο χαριτωμένο αλλά αναπόφευκτα υπεροπτικό τη γενικευμένη απαξίωση εκ μέρους των Ελλήνων οικοδεσποτών του απέναντι στην πρόοδο της Φιλοσοφίας και των επιστημών κι απέναντι στα επιτεύγματα της ανθρωπότητας μετά τον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα και τους συγχρόνους του. Φαντάζομαι ότι το αντίστοιχο είναι να σου λεν Ιταλοί πόσο χάλια μαύρα είναι η ζωγραφική μετά τον Βερονέζε, ότι η τέχνη τελείωσε στη Βενετία του 16ου: γραφικό αλλά αναμενόμενο ίσως.

Μέρος των προβλημάτων μας, και δεν εννοώ μόνον όσα επικαιρικά αντιμετωπίζονται ως προβλήματα, είναι όχι μόνον η συλλογική αυτοεικόνα μας (πώς βλέπουμε τους εαυτούς μας ως λαό / έθνος -- το ίδιο πράμα στην εποχή μας των συμφυρμών) αλλά και πώς αυτή εσωτερικεύεται από πολλούς από εμάς σε προσωπική κλίμακα. Μίλαγα μ' έναν φίλο Έλληνα που έχει ζήσει χρόνια στη Γερμανία και μου έλεγε κι αυτός για τη σοβαροφάνεια (συνήθως εις βάρος της σοβαρότητας), το ευριπίδειο-τεατράλε μελό ή τη σεκλετισμένη κατήφεια και γκρίνια (συνήθως εις βάρος του πάθους και του βάθους), τα ομηρικά πείσματα (συνήθως εις βάρος της ακεραιότητας) και τις βαρειές κουβέντες (συνήθως εις βάρος της απλότητας και ειλικρίνειας) που κουβαλάμε οι Έλληνες στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Μ' αυτά και μ' αυτά το έριξε στους ξένους.

Σκέφτομαι πώς θα γινόταν να χάσουμε λίγη περηφάνεια και να κερδίσουμε λίγη χαρά. Να γινόμασταν λιγάκι λιγότερο ξερόλες κι αυθεντίες της φακής και να απολαμβάναμε λίγο παραπάνω. Τουλάχιστον να μιλάγαμε λιγότερο και να ακούγαμε περισσότερο, αν τελικά τα παραπάνω είναι όντως δύσκολα κι οθνεία, ρε αδερφέ. Αλλά αυτά τα ξανάπαμε.

Νταξ

Λέει ο Μαυρουδής:

Οι σύγχρονοι ζηλωτές του ελληνοκεντρισμού, παλαιοί και όψιμοι, ποικίλων βαθμίδων σοβαρότητας, κάπως έτσι, μηδενίζοντας και αποθεώνοντας, ξεκαθαρίζουν το τοπίο των ιδεών. «Μπαχ; Εμείς (η Ανατολή) είχαμε τον Κουκουζέλη». «Πιάνο; Τι μπορεί να πει σε σχέση με το δικό μας τουμπελέκι;».

Note (to self, too):

Μην το κλωτσάτε άλλο το ψοφίμι. Ψόφιο είναι. Εντελώς ψόφιο και σαπίζει γκροτέσκα. Σύγχρονοι ζηλωτές; Εντάξει, βγήκανε και κάποιοι στην επαρχιακή Ελλάδα του 1980-2000 κι είπανε και δέκα, είκοσι απύθμενες μαλακίες. Εντάξει. Καλώς. Ξέρετε άλλωστε τι είπε ο Χριστούλης για τον αναμάρτητο και τον λίθο: άλλοι έχουνε neocons και την Ayn Rand, έχουν ουνιβερσαλιστές, έχουνε τη Julie Burchill κι "ευρωσκεπτικισμό", οι φίλοι μας οι Γάλλοι τους μεταμοντέρνους ομπφουσκάτορες και μεταφορολάγνους.

Κι εμείς είχαμε αυτούς: με τα τεριρέμια, με τον ησυχασμό, με τις οικουμένες, με τις καθ' ημάς, με όλα αυτά. Οκέι. Δείτε το κι αλλιώς: με λιγότερα από αυτά οι Σέρβοι έκαναν γενοκτονίες, εμείς πάλι όχι. Κάτι σημαίνει κι αυτό.

Ονόματα

Νατζιμπουλά
Μεναχέμ Μπέγκιν
Γιαρουζέλσκι
Αμίν Τζεμαγέλ
Λίντερ-Μάγερ
Μπερλίνγκουερ

Ονόματα της παιδικής ηλικίας. Ονόματα ξένων ανθρώπων μέσα από τις εφημερίδες, το ράδιο, τις συζητήσεις των γονέων και των παππούδων.

Pride

I'm drawn to women because of their nature and to queers because of their courage.
Lucian Freud

Οπωσδήποτε δεν είναι εύκολο να είσαι πουστάρα. Βεβαίως, αν είσαι λευκή φραγκάτη λούγκρα ίσως να είναι ευκολότερο από το να είσαι γκόμενα, μουνί, μούτζα. Ίσως πάλι το να τον παίρνεις να είναι δυσκολότερο από το να είσαι αράπης με ευρωπαϊκό ή αμερικανικό διαβατήριο. Άραγε πάλι, τι είναι χειρότερο: να είσαι μαροκάνι στη Γαλλία ή οβριός στην Ελλάδα; Κωλόβλαχος στην Αθήνα του '70 ή τουρκόσπορος στη Μακεδονία του '30; Αλβανός ή Ρωσίδα; Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τις απαντήσεις, τι είναι ευκολότερο και τι δυσκολότερο κατά περίπτωση. Η ιεραρχία των διακρίσεων, η κατάταξη των στερεοτύπων, η νομενκλατούρα της δυσπιστίας μού είναι ξένες: υπήρξα πάντα ένας αξιοπρεπής λευκός κύριος, μορφωμένος και στρέιτ, που μιλάει σωστά, τρώει με μαχαιροπήρουνο κτλ.

Με αφορμή τη σημερινή μέρα ξέρω όμως ένα πράγμα: δεν είναι καθόλου εύκολο να είσαι γκέι (και είναι λίγο χειρότερο να είσαι λεσβία). Στη σημερινή Ελλάδα, νομίζω, το καλύτερο που μπορείς να ελπίζεις είναι να σε αντιμετώπιζουνε στο στυλ "γκέι αλλά δεν κουνιέται", "γκέι αλλά τσακάλι στη δουλειά του (άλλωστε αυτοί διαβάζουνε πολύ)", "λεσβία αλλά όμορφη" κτλ, κτλ, κτλ. Όποιος νομίζει ότι είναι εύκολο να είσαι ομοφυλόφιλος ή ότι όλα πάνε καλά για τους γκέι και τις λεσβίες στην ωραία και ανοιχτή μας κοινωνία, μάλλον πλανάται.

Κι εγώ δηλαδή πώς τα ξέρω όλα αυτά. Τα ξέρω γιατί ο Γ., ο Θ. και ο Γ. είναι ανάμεσα στους πιο στενούς μου κι αγαπημένους μου φίλους, άνθρωπoι που με στήριξαν και μου παραστέκονται και με τους οποίους μπορώ να πω δυο κουβέντες (και τρεις). Το ξέρω γιατί είχα το προνόμιο να μου εμπιστευτούν τα σώψυχά τους ο Γ., ο Ν., η Β. κι άλλοι πολλοί. Επειδή είχα την ευκαιρία να ζήσω από σχετικά κοντά όσα μας λέν οι γκέι ακτιβιστές για αυτά που υφίστανται οι ομοφυλόφιλοι: πατερναλισμό, καταπίεση, μετανάστευση (οι πιο τυχεροί, χαχά), διακρίσεις, χλεύη, βρισιές, ξύλο. "Φυσικά", τίποτε από αυτά δεν έχω υποστεί για τη μεγάλη μου μύτη (κάτι ορατό) ή για το ότι συζούσα για πολλά χρόνια εκτός γάμου (κάτι λιγότερο ορατό).

Τέλος οι όροι που χρησιμοποίησα στην πρώτη παράγραφο θα έπρεπε να πείσουν ότι η πολιτική ορθότητα έχει νόημα και σκοπό ως πολιτική στάση, στον βαθμό που, ονοματίζοντας τους άλλους και τις πράξεις τους, τους πατρονάρουμε, τους ορίζουμε, ασκούμε πάνω τους αυταρχικά την εξουσία μας, την εξουσία της ελίτ που καμώνεται την πλειοψηφία.

Απλοϊκότητες

Διαβάζω πολλά κείμενα για την "ελληνική κρίση". Θαυμάσια ευκαιρία να ξανασχοληθούμε με την αγαπημένη μας ασχολία, την εθνική ομφαλοσκόπηση, και μάλιστα απενοχοποιημένα. Πολλά κείμενα αναζητούν εξηγήσεις για την κρίση σε θεωρητικά μοντέλα ή στις λειτουργίες της ιδεολογίας και της οικονομίας, άλλα επικαλούνται ιστορικές παραμέτρους. Άλλα, όπως θα έλεγε κι ο Βάρναλης, κλαίνε το κακό το ριζικό μας, μέσα στη μεγάλη παράδοση του Καζαντζίδη. Υπάρχουν όμως, όπως πάντα, απλά πρακτικά θέματα μέσα σε όλα αυτά.

Γιατί οι Έλληνες, οι οποίοι λοιδωρούνται συλλήβδην στο πρόσωπο του κάθε μπάρμπα-Μήτσου που επινοεί ο κάθε μετρ του καφενέ, να πληρώνουν φόρους και εισφορές; Οι πολίτες, Έλληνες, Ινδονήσιοι ή Σουηδοί, πληρώνουν όταν ξέρουν α) ότι πρέπει β) ότι έτσι θα γίνει η δουλειά τους, ότι έτσι θα πάρουν κάτι κι αυτοί. Για το α) προσπαθεί να μας πειθαναγκάσει το κράτος καλβινιστικώ τω τρόπω εδώ κι ενάμισυ αιώνα. Το β) εξηγεί τη διαφθορά και τα λαδώματα: πληρώνεις, λαδώνεις, δίνεις φακελάκι και κάνεις τη δουλειά σου -- τυχαία το έλεγαν 'γρηγορόσημο'; Αντίθετα, τι μου προσφέρει το ελληνικό κράτος που απαιτεί φόρους και εισφορές από μένα;

Πριν τη Μεταπολίτευση, μου πρόσφερε ρουσφέτι, κομματισμό, Γυάρο, Μακρόνησο, χαφιέ και φυλακές Αβέρωφ. Μετά τη Μεταπολίτευση μου πρόσφερε ρουσφέτι, κομματισμό και παραισθήσεις μεγαλείου. Και πριν και μετά με έκανε εθνικά υπερήφανο και μου καλλιεργούσε κάθε τόσο το άμεσο ενδεχόμενο πολέμου. Υγεία; Παιδεία; Ασφάλεια; Κοινωνική Δικαιοσύνη; Εργασία; Κολοκύθια. Στο βαθμό που κερδιζόντουσαν εργασιακά δικαιώματα, κερδιζόντουσαν ραμμένα στα μέτρα κάθε (ισχυρής) συντεχνίας: ΟΤΕτζήδες, τεχνικοί τύπου, η χαρούμενη παρέα της Ολυμπιακής, λιμενεργάτες, αγρότες Θεσσαλίας κτλ.

Θα μπορούσα να το πάω παραπέρα. Π.χ. στην απουσία αίσθησης του κοινού, του κοινοτικού και του δημόσιου χώρου που χαρακτηρίζει τον Έλληνα, για το οποίο έχω παραπονεθεί κι εγώ. Θα πεταγόταν λοιπόν ένας Πετεφρής και θα μου έλεγε: κοίτα καλά, τα τελευταία 400 χρόνια, όπου βλέπεις πετυχημένο Έλληνα, βλέπεις συνήθως πετυχημένες μονάδες. Θυμάμαι λ.χ. τώρα ένα κείμενο που διάβαζα στο Time για τον Μάικ Δουκάκη όταν νόμιζε ότι θα γίνει πρόεδρος. Το άρθρο ξεκινούσε με το ανέκδοτο ότι ο μικρός Μάικ, όταν ήταν παιδί, είχε το σλόγκαν "monos mou". Έτσι έφτασε ψηλά, monos tou. Γιατί λοιπόν ξαφνικά να γίνουμε αφρικανοί και ολλανδοί και να αφήσουμε τον ατομισμό και να ξεκινήσουμε αποτόμως να αγαπάμε την κοινή προσπάθεια, τον δημόσιο χώρο, τον εθελοντισμό και τη συλλογικότητα;

Και πάει λέγοντας. Ίσως, πριν αναθεματίσουμε και πριν αναλύσουμε και πριν εφαρμόσουμε όσα διδάσκει ο Μαρξ, ο Σμιθ, ο Κροπότκιν ή ο Κρισναμούρτι στην περίπτωσή μας, θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τους εαυτούς μας. Πολύ μπανάλ ίσως, πολύ δυσκολότερο πάντως. Με άλλα λόγια, δεν παραγνωρίζω τα σύνθετα ζητήματα, παρά προσπαθώ να πω ότι στα βάσανά μας υπάρχει και μια διάσταση πιο πρακτική: μανιέρα που δουλεύει, δύσκολα την αφήνεις.

Ισραήλ

Θεωρώ σχεδόν αυταπόδεικτο, και συμφωνούν μαζί μου πολλοί, ανάμεσά τους διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ, ότι το Ισραήλ είναι ένα κράτος-νταής: εκτός των συνόρων του 1949 συνήθως ενεργεί χωρίς κανένα σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τη διεθνή νομιμότητα ή -- έστω -- κάποια επίφαση ηθικής. Θεωρώ ότι συμφωνούμε πως ο ισραηλινός στρατός εγκληματεί, διενεργεί πειρατείες, αρπαγές κι επιδρομές κατά βούληση, ενώ γενικά εισβάλλει όπου θέλει και κάνει ό,τι θέλει.

Πώς εξηγούνται τα παραπάνω; Υπάρχει απάντηση που βασίζεται στην εξής αφελή μέχρι βλακείας, εγκληματική και ποταπή πλάνη, που είναι τόσο δημοφιλής στους αντισημιτικούς κύκλους (που αποτελούν την πλειοψηφία των Ελλήνων):

Όλα τα παραπάνω γίνονται επειδή το Ισραήλ είναι το εβραϊκό κράτος.

Δηλαδή ένα κράτος-πελάτης μιας υπερδύναμης (όπως αποκαλεί το Ισραήλ ο οβριός Τσόμσκυς) σε μια περιοχή που θα ήθελε οπωσδήποτε να ελέγξει η υπερδύναμη και που θα είχε ξέρω γω μια αφρικανική ή λατινοαμερικανική ελίτ θα ήταν μια χαρά;

Ενδεχομένως.

Ίσως πάλι να υπάρχουν τέτοια μη-εβραϊκά κράτη-πελάτες και να μην έχουμε χαμπαριάσει εδώ στην Ελλάδα της μόρφωσης και των φώτων...

Ovo je Jurovizion

(τοις κείνου ρήμασι πειθόμενος)

Είναι τυχαίο ότι ο Ρώσος που ντύθηκε φοιτητής Φιλοσοφικής το 1989 / ξάδερφος του Μύσκιν είναι, εε, Ρώσος; Είναι τυχαίο ότι οι πεταλουδένιες γκομενίτσες και οι ίμο αγορίνες που πάνε σε προμ είναι Λευκορώσοι, οι οποίοι αντικατέστησαν την παλαιοσοβιετική και άψυχα σχεδιασμένη σημαία της χώρας τους με μία προσωρινή του τραγουδιού τους ειδικά για τον διαγωνισμό;

Σε κάθε Γιουροβίζιον εδώ και δυο δεκαετίες παρακολουθούμε τον μεγάλο αγώνα της Ευρώπης του 1648 με τις παρυφές της. Πότε οι μεν και πότε οι δε χρησιμοποιούν το μετα-κιτς (κιτς που ειρωνεύεται το κιτς, πολιτικό και άλλο) για όπλο, πότε οι μεν και πότε οι δε επιστρατεύουν την "ποιότητα" (που ίσως δεν αρέσει) ως υπενθύμιση (χμ) της πολιτισμικής τους ανωτερότητας και διάρκειας, σκέψου λ.χ. τους παρατζανοφικούς βερυκοκόσπορους της Αρμένισσας.

Alberich

Ο Alberich, παλιός μπλογκάς και μέγα πνεύμα που ακόμα πλανάται πάνω από τα ελληνικά ίντερνετς (αυτός θα έπρεπε να λέγεται Sraosha), έκανε ένα συγκλονιστικό σχόλιο σε ένα εξαιρετικά σημαντικό κείμενο του Κούρτοβικ. Το παραθέτω:

Αλήθεια είναι.Οι άνθρωποι στις άλλες κοινωνίες εργάζονταν για την "πρόοδο των καλυτέρων τους", μην παραλείποντας να καταναλώνουν μπιχλιμπίδια όπως απαιτούσε η αναπαραγωγή του οικονομικού μοντέλου, και ιδεολογικά τοιαύτα, ακόμα πιο απίθανα & φανταιζί, χωρίς ποτέ να απεμπολήσουν -με τη βραχύβια εξαίρεση του 68 - το πνεύμα του καπιταλισμού -το πνεύμα του Ιώβ και του αγαθού δούλου της παραβολής με τα νομίσματα- και να απενοχοποιηθούν .
Στην ελλάδα, για όσους δεν θυμούνται, το απενοχοποιηθείτε δεν αποδόμησε το μικροαστικό δεξιό πουριτανισμό (του οποίου άλλωστε απογείωσε όλα τα χούγια, με προεξάρχουσα την ηδονοβλεπτική υποκρισία ), αλλά το αριστερό βλοσυρό πρότυπο του προλετάριου ασκητή που λειτουργούσε ανασταλτικά, έως κατασταλτικά στην καταναλωτική επιθυμία, υποκαθιστώντας μέχρι ενός σημείου την προτεσταντική ηθική (πρώτοι στα μαθήματα-πρώτοι στους αγώνες,ηθική & πατριωτική διαπεδαγώγηση) σε μια χώρα που οι δομές της δεν ήταν ποτέ αστικές/καπιταλιστικές, αλλά βαθύτατα προκαπιταλιστικές/κοτζαμπάσικες, και σε μια εποχή που τα έφερε ο διάβολος ώστε η εισαγωγή του νεοσυντηρητισμού, του conspicuous consumption , του γιαπισμού & του there is no such thing as society ως επίσημη ελληνική κοσμοαντίληψη (που στην ελληνική της εκδοχή ήθελε να είναι γενικευμένη και ανιεράρχητη), όφειλε να υλοποιηθεί -και τελικά υλοποιήθηκε- με πρωτοπόρους ένα κόμμα που αυτοαποκαλείτο σοσιαλιστικό και με οργανικούς διανοούμενους προερχόμενους από την γεννιά του πολυτεχνείου.

Μινιμαλισμοί

Ι.

Είμαι στη γενιά που έδωσε μπλε ιστορία. Επειδή αρνιόμουν να την αποστηθίσω (και το πλέρωσα), εμβάθυνα σ' αυτήν. Πάντα προβληματιζόμουνα για τη μικρασιατική καταστροφή: μα πώς έγινε; δε βλέπαν ότι τους παίρνει ο διάολος τον πατέρα; δεν καταλαβαίνανε τι γινόταν γύρω τους; πράγματι πίστευαν ότι θα συντρίψουν τον Κεμάλ; είχανε σκοπό να έχουνε στρατό κατοχής στη Μικρασία; κτλ κτλ κτλ. Τόσο χαζοί ήταν;

Εδώ και δύο μήνες έχω επιτέλους καταλάβει πώς τα κατάφεραν: κουβεντιάζοντας ατέλειωτα. Για ζητήματα ελαφρώς εκτός θέματος και συνήθως εκτός τόπου και χρόνου και εκτός συμφραζομένων. Όπως και τώρα.

Άσε που εμείς, όπως έδειξε και η ιστορία των τριών νεκρών, έχουμε σκληρυνθεί και ηθικά: οι νεκροί της 5/5 δε μας αφορούν γιατί δεν εντάσσονται στο απλοϊκό ιδεολογικό μας σχήμα. Θέλω να εικάζω ότι η γενιά που τα σκάτωσε το 1919-1923 είχε τουλάχιστον ηθική. Έστω, στρεβλή. Έστω, αστική ηθική. Βεβαίως, όταν μιλάμε για αστική ιδεολογία στην Ελλάδα, μιλάμε για κάτι σαν τον χριστιανισμό στην Κορέα: ναι μεν αφορά μια ελίτ που έχει καθορίσει βαθιά, αλλά είναι τόσο μα τόσο ξένη και άσχετη με την κοινωνία και τους αγώνες της, τελικά.

ΙΙ.

Η παρατηρητικότητα και η εντελεχής (π.χ. προυστική) ενατένιση και εξέταση του κόσμου είναι παρενέργεια της απειρίας. Ή συνέπεια της έκπληξης και της χαράς που φέρνει η έκπληξη. Όπως το δει κανείς.

ΙΙΙ.

Σύμφωνα με κάποιους δυτικούς θεολόγους, ο Αδάμ στον Παράδεισο είχε στύση κατά βούληση. Ψυχαναλυτικά είναι μια άποψη να της κρεμάσεις κουδούνια. Αυτό που εξυπακούει όμως είναι ότι η ηδονή (ακόμα και για λατινόφωνους σχολαστικούς θεολόγους) είναι αποδεκτή, η διέγερση ίσως όχι. Δε θυμάμαι πού το διάβασα αυτό, πάνε 24 χρόνια. Και φυσικά, τσιμουδιά για την Εύα.

ΙV.

Πώπω, μου έχει λείψει η Ολλανδία. :-(

Ξενέρα

Συνοπτικά, γιατί βαρέθηκα. Ειλικρινά.

Θλιβερή μουτσούνα έλεγε τις προάλλες στην τηλεόραση ότι στην Ελλάδα δεν παράγουμε (γιατί; από πότε; γιατί κάποτε παράγαμε;) αλλά όμως ζούμε τη ζωή μας και ξέρουμε να γλεντάμε, αντίθετα με τους Γερμανούς που όλο δουλεύουν.

Τυπικός ελληνικός ιδεασμός. Δεν ξέρουμε πού μας πάν τα τέσσερα αλλά τα ξέρουμε όλα.

Π.χ. "οι Γερμανοί δε γλεντάνε". Πώς γλεντάν οι Έλληνες; πώς διασκεδάζουν; τηλεόραση και ντιβιντί και τηλεόραση, καφέ, ταβέρνα για τηγανητά και άθλια κρασιά, σινεμά, μισή συναυλία τον χρόνο (Πάριο, Άιρον Μέιντεν, Ρέμο, Σκόρπιονς), ποτάκι και πόζα, πανηγύρι, ίσως μπουζούκια και πίστα, καμμιά παραλία με εξάρτυση εκστρατείας, ίσως γήπεδο. Μωλ. Κανα κωλόμπαρο οι πρεσβύτεροι, όπου σου τα παίρνουνε τρελά για μια χούφτα σιλικόνη. Τέλος.

Για όσους γνωρίζουν τη Γερμανία πέραν του τουρισμού και του κόσμου των γκασταρμπάιτερ, ξέρουν ότι οι Γερμανοί (και πολλοί πολλοί άλλοι, έτσι;) κάνουν όλα τα παραπάνω, συν πολλά αθλήματα, τρελές υπαίθριες δραστηριότητες, ενορίες, βαρβάτες διακοπές, μουσεία, εκθέσεις, διάφορες λέσχες, κολυμβητήριο, μπύρα-μπύρα-μπύρα, κλαμπ για χορό, συναυλίες, ποδήλατο, beer halls beer tents και beer gardens (το αντίστοιχο του μπουζούκι και πίστα), μέχρι απαγορευμένες ουσιούλες και σεξ κλαμπ (ξέρετε, εκεί που πάνε 4 με 6 το απογευματάκι και παρτουζώνονται ο άλτρα κόζα). Άλλοι πιο αγοραφοβικοί περνάνε πολύ χρόνο με την οικογένειά τους (οι ξενέρωτοι: στην Ελλάδα έχουμε γιαγιάδες ρε) ή ανοίγουν τα σπίτια στους φίλους τους (κάτι στο οποίο πολλοί Έλληνες νέοι είναι λιγάκι αλλεργικοί, ίσως και γιατί μένουνε με τη μαμά, ίσως και γιατί έχουνε τα στάνταρ καθαριότητας-νοικοκυροσύνης της μαμάς, τα οποία όμως απαιτούνε ενάμιση οικιακό βοηθό πλήρους απασχόλησης για να διατηρηθούν).

Όσο για την κρίση, ποια κρίση; Κι αν υπάρχει, φταίει ο καπιταλισμός, κανείς άλλος, πάντως όχι ο λαός. Ο λαός δε φταίει ποτέ. Όποιος κατηγορεί τον λαό είναι κρυπτοαστός και μανδραβέλης. Τώρα, γιατί ο καπιταλισμός δεν έχει διαγουμίσει πατόκορφα, δραστικά, ριζικά και (μάλλον) ανεπανόρθωτα τόσες και τόσες άλλες οικονομίες και κοινωνίες κυβικών και μεγεθών Ελλάδας, ε, ρωτήστε τους πολιτικούς. Που είναι κλέφτες. Και τους εκλέγει το Κονκλάβιο, οι Αμερικάνοι και ο Σόρος.

Συμφόρηση

Εδώ και περίπου 6-7 μήνες δυσκολεύομαι να διαβάσω βιβλία. Είναι για μένα πρωτόγνωρη εμπειρία, αφού διάβαζα αχόρταγα κι αδιαλείπτως από 4 χρονών (εντάξει, μέχρι τα 5μισυ παρίστανα ότι διαβάζω, ενώ οι μεγάλοι παρίσταναν ότι το έχαβαν -- μην υποτιμάτε τους μεγάλους). Δεν μπορώ πια να διαβάσω. Κουτσοδιαβάζω τα διηγήματα του Κάρβερ, κουτσοδιαβάζω τον Φρανκενστάιν της Σέλλυ. Μ' έχει καταστρέψει η πολλή δουλειά; το ίντερνετ; ο συνδυασμός δουλειάς και ίντερνετ; η δουλειά που κάνω από το ίντερνετ; τα γεράματα; δεν ξέρω.

Επίσης, βαριέμαι πια και τις ταινίες. Γκρινιάζαμε μαζί με τη συμβία ότι το 2010 δεν έχουμε δει μία ταινία της προκοπής (εκτός από την εντυπωσιακή Λευκή κορδέλα και την καλύτερη πρόσφατη κωμωδία σχέσεων, τις 500 μέρες με τη Σάμερ). Κάθομαι να δω ταινία και με πιάνει κριτικός νιχιλισμός στα πρώτα 15 λεπτά σαν επίμονος βήχας: "α, εκεί το πάει", "ρε δε μας χε;", "φφφφφφ" και τα λοιπά.

Επειδή όμως δε γίνεται να ζει κανείς μόνο με γιουτιούμπια και τέτοια θολά κινούμενα ινδάλματα, αποφάσισα να αξιοποιήσω το iPod μου και τα 64 γίγα του. Μετατρέπω λοιπόν παλιές ταινίες που μου είχαν αρέσει με το φοβερό και τρομερό WinFF και τις αποθηκεύω εκεί. Μετά κάθομαι τη νύχτα και τις βλέπω φορώντας ακουστικά.

Το Oldboy είναι ταινιάρα αλλά τελικά το εύρημα του υπνωτισμού που κινεί την πλοκή την αδυνατίζει περισσότερο από όσο είχα καταλάβει την πρώτη φορά.

Τρεις όμως ταινίες, που όταν τις είχα δει με είχαν καθορίσει, παραμένουνε για μένα απολύτως ταινιάρες, ακόμα και αφού τις ξαναείδα μετά τόσα χρόνια σε οθονίτσα μια σταλιά 2 επί 3 (ίντσες) του iPod:

• Damage του μεγάλου Louis Malle (1992), με τον θεόχαζο ελληνικό τίτλο "Μοιραία σχέση" ή κάπως έτσι. Ισορροπημένο δραματούργημα, η αποθέωση του γαλλικού σινεμά. Όλη η αμηχανία, η ερημιά και η δόξα και του έρωτα σε μια ταινία.
  
• Intimacy του Patrice Chéreau (2001), με τον πανηλίθιο ελληνικό τίτλο "Σαρκική εξάρτηση". Αριστούργημα. Σπαρακτική αλλά ψύχραιμη ματιά στον έρωτα και στις ανθρώπινες σχέσεις, χαμηλών τόνων ωστόσο, με φόντο το Λονδίνο όπως το έζησα.
  
• 9 Songs του Michael Winterbottom (2004), που στην Ελλάδα θεωρήθηκε τσόντα με ένθετα βίντεο κλιπ -- περίπου όπως το Δαμάζοντας τα κύματα (η καλύτερη τελικά του von Trier), που δεν τολμάω να ξαναδώ. Το 9 Songs είναι, απλούστατα, η καλύτερη ταινία για το σεξ: ερωτικές σκηνές, μουσική, η Ανταρκτική. Κοντός ψαλμός αλληλούια.
  

Κι έτσι παρηγοριέμαι που δε διαβάζω.

Κι όμως,

αυτή η κυβέρνηση είναι διαφορετική από την προηγούμενη (και τις προηγούμενες).

Ο Χρυσοχοΐδης μού έστειλε ιμέιλ σε απάντηση ενός μαζικού που του έστειλα ανταποκρινόμενος σε μία δράση για την άθλια μεταχείριση των μεταναστών. Ανταποκρίνομαι σε τέτοιες δράσεις από το 2001, δε μου είχε απαντήσει ποτέ Έλληνας αξιωματούχος.

Μόλις έμαθα ότι η Γκερέκου παραιτήθηκε.

Για να δούμε.

... είναι ένας ανθρωπισμός

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την αποσταλινοποίηση που ακολούθησε τον θάνατο του Τζουγκασβίλι το '53 έγινε σαφές ότι οι συνέπειες της ιδεολογίας μπορεί να είναι τερατώδεις. Κάποιοι σκεπτόμενοι άνθρωποι έφριξαν και μούδιασαν, αισθάνθηκαν αποστροφή που έφτανε μέχρι και την ίδια την ανθρώπινη φύση. Κάποιοι διέβλεψαν ότι πολύ περισσότερες ιδεολογίες και αξιακά συστήματα ευθύνονταν για μαζική φρίκη και πανδημική δυστυχία.

Μέσα σε αυτά τα συμφραζόμενα, ήταν αναμενόμενο να προσπαθούν οι διανοούμενοι να δώσουν διαπιστευτήρια ανθρωπισμού, ή έστω ανθρωπιάς, σε παλιές γνωστές ιδεολογίες. Μάθαμε λοιπόν για τον "σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο", σε αντίθεση με το γωνιώδες προσωπείο-μορμολύκειο του σταλινισμού, ότι ο "υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός", κι όχι σολιψίζων μηδενισμός, αλλά και τη "χριστιανική δημοκρατία": μια κανονική Δεξιά, αυταρχική και συντηρητική, αλλά με ηθικούς φραγμούς και "ανθρωπιστικές αξίες".

Από τη δεκαετία του '50 και μετά κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Όσο απομακρυνόταν χρονικά το 1942 (για πολλούς λόγους ίσως η χειρότερη χρονιά του εικοστού), όσο ο σταλινισμός παρέμενε αποδιοπομπαίος τράγος και ο φασισμός-ναζισμός ενταφιασμένος στο ξέρω-γω ατσάλινο φέρετρό του κάτω από πέντε μέτρα μπετόν (όπως τα πυρηνικά απόβλητα και, όπως τα τελώνια και τέρατα του σινεμά, προσωρινά), όσο ο δυτικός κόσμος δούλευε με αυτά τα υβρίδια ανθρωπισμού και κάτι άλλου, τόσο πιο στιβαρά νομίζαμε ότι -- εξ ορισμού -- ό,τι παράγει ο (δυτικός) κόσμος μας, ο Πρώτος Κόσμος, αριστερός, δεξιός, κεντρώος ή αναρχικός, χριστιανικός ή άθεος, φιλοσοφικός, επιστημονικός ή οικονομικός, είναι ανθρωπιστικού χαρακτήρα.

Με άλλα λόγια: θεωρήσαμε τον ανθρωπισμό δεδομένο. Μάλιστα, πολλοί νεοσχολαστικοί, νεοχριστιανοί και τέτοιοι κατηγόρησαν τον "πολιτισμό" μας ως υπερβολικά ανθρωπιστικό, ότι μας προσφέρει το κενό επειδή άφησε το Θείο απέξω. Βεβαίως, όσο ήτανε το Θείο μέσα σφάζαμε Εβραίους, Προτεστάντες, Μουσουλμάνους, Καθολικούς και Ορθοδόξους (α, και Ουσίτες). Κυρίες και κύριοι: καλύτερα δυσπεψία κι αίσθηση Μπέργκμαν την Κυριακή το βράδυ, καλύτερα σχέσεις Τρυφώ και ατέλειωτοι πληκτικοί γάμοι, παρά επιδημίες χολέρας, εγκλήματα τιμής και ατέρμονοι πόλεμοι α λα Τριακονταετής και Α' Παγκόσμιος, γκέγκε;

Ο ανθρωπισμός όμως δεν είναι δεδομένος. Ο νέος αιώνας μάς διέψευσε μια χαρά: ούτε ο χαρούμενος καθολικισμός του Ιωάννη-Παύλου του Β' είναι ανθρωπιστικός, ενόσω ευθύνεται για εκατομμύρια θύματα και δυστυχισμένους με τις πολιτικές του περί αντισύλληψης, ούτε η Αγία Οικονομική Τριάδα (ο Ανεμπόδιστος και Ανεξέλεγκτος Θεός του Κέρδους, η Αγορά και το Αόρατο Χέρι Της) δρα ανθρωπιστικά και προς όφελος των φτωχών και με αποτέλεσμα τη διαρκή αύξηση της ευημερίας του κόσμου, ούτε η χριστιανική Δεξιά ή οι κυνικοί νεοσυντηρητικοί είναι καλύτεροι από την παλιά κακιά Δεξιά, ούτε ο εθνικισμός-ρατσισμός είναι ξεδοντιάρης και φολκλορικά ανθρωπιστικός, παρά ένα Θηρίο που σούρνεται στην Ευρώπη: από το Μπράντφορντ και το Μπρίξτον στο Μπανλιέ, στην Κύπρο, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, στα 349 κράτη που κάποτε απαρτίζανε τη Γιουγκοσλαβία του ανθρώπινου σοσιαλισμού, στις φτωχογειτονιές που αλωνίζουν οι σκίνχεντ, στα ποσοστά του Λεπέν, στην ανατολικοευρωπαϊκή παλινόρθωση του ομοιογενούς εθνικού κράτους. Όσο για την Αριστερά; Είναι πια τόσο φορμαλιστική (με την παλιά κακή υβριστική σημασία) που θα ήτανε θαύμα άμα νιαζόταν για τον άνθρωπο ποσώς.

Εν είδει αναστεναγμού

Μετά τον Β' ΠΠ, όταν τα πράματα σκουραίνουν άγρια στην Ελλάδα, οι μεν διανοούμενοι τρέχουνε να εναγκαλιστούν το μισοθαμμένο τοτέμ του παλαιομαρξιστικού δογματισμού για να πάρουνε φώτιση και υπερφυσικές δυνάμεις, ο δε λαός, οι νοικοκυραίοι και οι λοιποί σπεύδουνε στο σπήλαιο της Άκρας Δεξιάς και του αυταρχισμού μέχρι να περάσει η μπόρα. Εκεί συνήθως τους τρώει η αρκούδα. Γι' αυτό ποτέ δε γίνεται τίποτα.

Γι' αυτό κάτι τέτοιες ώρες εκτιμώ τον Τάλω.

Τάλως

Ευτυχώς υπάρχει ο Τάλως να αναλάμβάνει τη δουλειά που θα έπρεπε να κάνουν οι επαγγελματίες.

(Η εικόνα από εδώ.)

Die Antwort ist nein

Στο προηγούμενο ποστ έλεγα ότι "υπάρχουν πια τόσα μάτια όσα κινητά με κάμερα, υπάρχουν τόσες φωνές όσα μπλογκ, τουίτερ, σκατά, φατά". Επιπλέον, όλοι μπορούμε να δούμε τι βλέπουν όλα αυτά τα μάτια, χάρη στο ίντερνετ, όλοι μπορούμε να ακούσουμε όλες αυτές τις φωνές, χάρη στο ίντερνετ.

Τα μέσα υπάρχουνε λοιπόν αλλά τα ροκανίζουνε τα τρωκτικά μέσα στις ζούγκλες. Φαίνεται να έχουμε χάσει και τον δυναμισμό και την περιέργειά μας. Κάποτε 'Έλληνας' ήτανε σχεδόν συνώνυμο του 'τυχοδιώκτης' και 'καραμπουζουκλής'. Έλεγαν κάτι Βαλκάνιοι ότι βορείως του Ολύμπου και νοτίως του Δούναβη 'Έλληνας' ήταν ο έμπορας, ο πραματευτής, ο βρετός και ο ψαγμένος κι ο ψαχτικός. Εδώ και δεκαετίες είμαστε το ψυχολογικό και πολιτισμικό αντίστοιχο του Τζάμπα δε Χατ: πλούσιοι, αναίσθητοι, παχείς, ακίνητοι και με την Τζούλια περασμένη σε αλυσίδα.

Το πρωί είδα ότι μού έγραψε ο καλός μου φίλος. Δεν του έκανε καθόλου καλό η επάνοδός του στην Ελλάδα. Στη χώρα της εξυπνάδας και των γενικεύσεων, των σαρωτικών τάχα μου αληθειών, η ακριβολογία και η επίπονη αναζήτηση της λεπτομέρειας φαντάζουν εστέτ διαστροφές, καζουισμός, χάσιμο χρόνου. Τρεφόμαστε δεκαετίες με τη λογική πλάνη ότι αντίθετο του 'όλοι' είναι το 'κανένας' -- ενώ είναι το 'κάποιοι'. Ενδεχομένως να υπάρχει μια ιστορική εξήγηση για όλα αυτά. Δεν την υποψιάζομαι και ούτε θα μπορούσα.

Γενικεύσεις. Π.χ.

Φταίνε οι μισθοί του δημοσίου, έχουμε έναν τεράστιο δημόσιο τομέα. Όχι. Έχουμε έναν κατά μεγάλο μέρος άχρηστο δημόσιο τομέα.

Φταίνε οι πολιτικοί. Ποιοι; όλοι; ποιος τους εκλέγει, ο πρίγκηπας-αρχιεπίσκοπος του Ζάλτσμπουργκ;

Βαριέμαι να συνεχίσω, κι εσείς βαριέστε περισσότερο από μένα. Ξέρω πάντως τον ελληνικό χαρακτήρα και μέσα και έξω από την Ελλάδα. Δεν είναι μοναδικός, δεν είναι ανεπανάληπτος. Απλώς είναι ακατάλληλος πια. Μάθαμε μέσα σε 30 χρόνια τη χλιδή: "σκούζουμε στην προοπτική να μοιραστούμε μια τουαλέτα", μου γράφει ο φίλος μου, κυρίως γιατί δεν έχουμε όρεξη να την καθαρίσουμε αφού τη χρησιμοποιήσουμε.

Επίσης ποτέ δεν εξοικειωθήκαμε με το αφηρημένο, με τις συνέπειες των πράξεών μας, με τη διάρκεια. Γι' αυτό και είμαστε πάτοι στην οικολογική συμπεριφορά, λ.χ. Στη δεκαετία του '80, με αφροσύνη και τη χαρακτηριστική (πλέον) εθελοτυφλία βαφτίσαμε 'λεβεντιά' κι Ορθοδοξία αυτήν την αδυναμία μας να συλλάβουμε ότι δεν είναι όλα εδώ και τώρα, ότι η αγροτική σύνταξη που δε δικαιούμαι και πήρα με εικονικά χαρτιά γιατί ξέρω την κυρα-Κούλα που είναι ΠΑΣΟΚ / ΝΔ ανήκει σε κάποιον ακτήμονα αγρότη.

Η μεσογειακή ανωριμότητα (αιώνια παιδιά των γονιών μας), βλάστησε και φούντωσε πάνω στον αυταρχισμό της πολιτικής και της κοινωνικής οργάνωσής μας και στον πείσμονα σολιψισμό της ορθοδοξίας μας ("όλοι στην Κόλαση, εκτός από εμάς" -- αλλά, Θε μου, όχι σε έναν Παράδεισο γεμάτο Σέρβους, Έλληνες και Ρώσους!). Είμαστε Έλληνες, μας ανήκει ο κόσμος. Πώς τολμάει να μην το καταλαβαίνει;

Με τη χλιδή, με την ευμάρεια αγορασμένη με τα λεφτά άλλων βαρύναμε, παχύναμε, μπαταλέψαμε, ακινητοποιηθήκαμε. Τζάμπα δε Χατ.

Μέρες του 2010, μέρος Β'

Ξεχάστε τα λεφτά και την οικονομία, για λίγο. Ξέρω ότι για πολύ δε γίνεται: άλλοι σύντομα θα πεινάσουν άλλοι (αυτοί που επωφελήθηκαν) "δε θα μπορούν να αντεπεξέλθουν σε κάποιες υποχρεώσεις που έχουν" ρε αδερφέ· ξέρετε, να βάψουνε το εξοχικό, να βαφτίσουν χλιδερά το μωρό του κουμπάρου, κτλ.

Σκεφτείτε το πραγματικό πρόβλημα, το ηθικό. Γνώρισα πρόσφατα έναν καθηγητή φιλοσοφίας άγγλο, ο οποίος έχει διδάξει Ηθική στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Μου είπε για το πρώτο μάθημα Ηθικής που έκανε στην Ελλάδα. Περίμενε ότι βάση για τη συζήτηση θα ήταν η ηθική της Ορθοδοξίας, έχουν άλλωστε οι Εγγλέζοι την εντύπωση ότι είμαστε είτε θρήσκοι είτε υποψήφιοι αντάρτες δρόμων (όπως οι Ιταλοί λ.χ.). Μέσα σε 40 λεπτά μαθήματος είχε παραδώσει: η μόνη ηθική φιλοσοφία που αντιλαμβανόντουσαν και εφάρμοζαν όλα αυτά τα 19χρονα ήταν ο σολιψισμός και ο ατομικιστικός ωφελιμισμός: ηθικό είναι ό,τι ωφελεί εμένα.

Δεν έδωσα πολλή σημασία τότε.

Χτες μίλησα με τον κολλητό μου στο τηλέφωνο. Βρισκόταν σε παραζάλη, στα πρόθυρα αλλοφροσύνης. Ήρθε για την κηδεία της Παρασκευής και βρέθηκε, λέει, σε μια χώρα που όλοι ήταν οργισμένοι, αλλά μόνο κατά των ξένων και των πολιτικών.

Μου είπε επίσης ότι, φυσικά, οι άνθρωποι της κοπέλας ισχυρίζονται ότι η πυρπόληση ήτανε κανονικό λυντσάρισμα. Δεν ξέρω. Μπορεί, τι θα έλεγαν άλλωστε. Παράλληλα, δεν μπορώ να δεχτώ ότι όλοι όσοι κατεβαίνουν σε μια πορεία (όποια πορεία) είναι είτε αγνοί αγωνιστές είτε προβοκάτορες και πράκτορες.

Αυτό που ξέρω είναι ότι η ηθική μας είναι επιλεκτική. Πιστεύω ότι η επιλεκτικότητα αυτή είναι θέμα παιδείας και όχι αταβιστικής κουτοπονηριάς, αν και η κουτοπονηριά είναι χρησιμότατη αναλυτική κατηγορία όταν μελετάμε την ελληνική κοινωνία. Επίσης πιστεύω ότι πάντα φλερτάρουμε σαν κοινωνία με τον αυταρχισμό. Όταν σκοτώθηκε η Κανελλοπούλου ή o Καλτεζάς, όταν μπούκαραν τα ΜΑΤ στο Χημείο και έδειραν αλύπητα, όλοι πλην ελαχίστων ήθελαν ησυχία, νόμο και τάξη (οι νοικοκυραίοι, που λέγαμε): τοτε έφταιγαν λοιπόν η Κανελλοπούλου, ο Καλτέζας και οι καταληψίες: τα κωλόπαιδα! το βρωμόπαιδο που πήγε να σκοτώσει τον άνθρωπο! η πουτάνα η κνίτισσα! (ω της ειρωνείας)

Μετά ο κόσμος διχάστηκε: τα είδατε τα 50-50 των δημοσκοπήσεων για τον Δεκέμβρη του '08. Αν δεν ήτανε τόσο κραυγαλέες οι συνθήκες φόνου του Γρηγορόπουλου, θα είχαμε πολύ περισσότερες φωνές υπέρ του καημένου ανθρώπου του Κορκονέα, όχι μόνον αυτή του Κούγια.

Τώρα τι γίνεται; Τώρα που η ασφάλεια που πρόσφερε το κράτος δεν υφίσταται πλέον, τώρα που η τάξη και ο (εικονικά προσκυνούμενος) νόμος δε μας βολεύουν, ήρθε η ώρα να δικαιωθούν άλλοι: οι δολοφόνοι που πυρπόλησαν τη Σταδίου 23. Η πυρασφάλεια φταίει και ο καπιταλίστας ο πούστης που τους μάντρωσε (;) μέσα. Μόνο που δεν τους σκότωσε τους ανθρώπους ούτε κεραυνός, ούτε σεισμός, ούτε πτώση μαχητικού. Μόνο που οι τράπεζες ήτανε τίγκα με υπαλλήλους στο Κέντρο. Μόνο που κάποιοι πέταξαν μολότωφ.

Για χρόνια είχαμε μια καρικατούρα κράτους πρόνοιας. Βεβαίως αυτό το κράτος με έστειλε να σπουδάσω (να γίνω άνθρωπος) και έσωσε τον πατέρα μου από την τύφλωση και τον θάνατο. Ταυτόχρονα πλούτισε χιλιάδες εικονικούς συνταξιούχους αφήνοντας γεροντάκια να λιμοκτονούν, προίκισε με αστρονομικές συντάξεις χιλιάδες κοπρόσκυλα ΔΕΚΟ βάζοντας κόσμο να πουλήσει σπίτια γιατί βρέθηκε σε ανάγκη, επιδότησε βίλλες και αμάξια αγροτών και χρηματοδότησε βιοτεχνίες μαϊμού που έμειναν γιαπιά αφήνοντας δημόσια έργα μισοτελειωμένα και ατελή. Αλλά τα φράγκα τέρμα. Τώρα ξηλώνεται εντελώς αυτό το κράτος Πρόνοιας: αντί να επιδιορθώσω το πλυντήριο, το πετάω· αντί να φτιάξω τις σόλες, πετάω τα παπούτσια -- έτσι, στο πνεύμα της εποχής. Μόνον που εδώ μιλάμε για ζωές εκατομμυρίων Ελλήνων πολιτών. Μιλάμε για το (προε)ξοφλημένο μέλλον. Πάντως, μ' αυτά και μ' αυτά είμαστε πια κατά του κράτους και της νομιμότητας. Είμαστε υπέρ όποιου το μάχεται. Κι όποιον πάρει ο χάρος.

Σε ένα πράμα υπάρχει ουσιώδης διαφορά από τον καιρό της Σωτηροπούλου, του Καλτεζά και του Χημείου: υπάρχουν πια τόσα μάτια όσα κινητά με κάμερα, υπάρχουν τόσες φωνές όσα μπλογκ, τουίτερ, σκατά, φατά. Δεν μπορεί ο Ανδριανόπουλος και ο Μαρούδας και ο Ρωμαίος να μας λένε ό,τι θέλουν. Κάτι είναι κι αυτό.

Στο μεταξύ, Griechenland soll sich ins Knie ficken.

Τι πρέπει να κάνουμε

Πρώτον, να βρεθούν, να συλληφθούν και να δικαστούν οι δολοφόνοι. Γιατί αυτοί είναι οι δολοφόνοι, ούτε οι πολιτικοί, ούτε τα κόμματα, ούτε ο Βγενόπουλος, ούτε το Κεφάλαιο.

Δεύτερον, να μηνυθεί όποιος είναι υπεύθυνος για την έλλειψη πυροπροστασίας και πυρασφάλειας στην καμένη τράπεζα. Για φόνο εξ αμελείας, συν τοις άλλοις.

Τρίτον, να μην ξεφουσκώσει ως μια ευκαιριάκη συσπείρωση για να σώσουμε τον κώλο μας η ομοψυχία των 125.000 της χτεσινής πορείας: πάνω της να χτιστεί επιτέλους κοινωνική αλληλεγγύη. Ας μείνουμε έτσι, γιατί έτσι θα πρέπει να μείνουμε μπροστά στην και προδιαγεγραμμένη και πλέον αναπόφευκτη οικονομική διάλυση. Ας χάσουμε τα λεφτά μας, αλλά ας στηρίξουμε όσους πραγματικά θα πεινάσουν. Ας χάσουμε τα λεφτά, ας σώσουμε τα υπόλοιπα. Στη φτώχεια ας υπάρξει ομοψυχία.

Αυτά τα παιδικά αλλά ειλικρινή.

Όλη η ζωή μια μέρα

Το πρόβλημά μας είναι πρωτίστως (όχι μόνο) ηθικό και είναι πρόβλημα του λαού, της κοινωνίας. Τα υπόλοιπα έπονται.

Δραπετεύω από το κέντρο με μετρό. Μούτρα αγριεμένα. Στον σταθμό Αττική κάτι λεβέντες καπνίζουν. Μια βουλγάρα υπάλληλος (και βουλγάρα και γυναίκα) τους ζητάει να τα σβήσουν. Κουραδομαγκιά, σαρκασμός, 'ξυπνάαααδες. Τα σβήνουν πετώντας τα κάτω. Η υπάλληλος επισημαίνει ότι ρύπαναν το δάπεδο. Κουραδομαγκιά, σαρκασμός, 'ξυπνάαααδες. Φεύγει. Σηκώνουνε τις γόπες και τις ξανανάβουν. Ξανά παρατήρηση, πάντα ευγενικά και με αιτιολόγηση. Τίποτε.

Ένας γκριζομάλλης, αριστεροφανής, λεβέντης με μεγάλη μύτη ανάβει κι αυτός τσιγάρο. Ξανά η ίδια φάση: κανονισμοί, νόμοι, όροι λειτουργίας του ΗΣΑΠ. Κάποιος ρωτάει φωναχτά αν οι νόμοι ισχύουν για τους κλέφτες. "Αν ενοχλείται έστω κι ένας, το σβήνω", λέει τελικά ο γκριζομάλλης αριστεροφανής λεβέντης.

"Ενοχλούμαι εγώ", λέω δυνατά. Το σβήνει. "Εδώ σας πιάνει το αντεξουσιαστικό και το επαναστατικό μένος;" ρωτάω. Ο τύπος με κοιτάει λες και είδε τη Μέδουσα, η έκφρασή του είναι σχεδόν αστεία. "Φίλε, το θεωρητικοποιείς", μου λέει. Μετά ένας χοντρός με καδένα και κεφάλι ξυρισμένο, λίγο Essex boy, βγάζει γκαρίζοντας στη βουλγάρα κυρία και σε έναν συνάδερφό της έναν λόγο σκέτη Σπυριδωνιάδα-Αδωνιάδα: "Έφαγα δακρυγόνα, ο σταθμός είναι υπαίθριος, πλήρωσα εισιτήριο, γιατί αργεί το τρένο, τι σε νοιάζει εσένα, δεν υπάρχουνε νόμοι, δε θα μου πείτε τι θα κάνω..."

Φεύγω και πάω στην άλλη άκρη της αποβάθρας. Τα υπόλοιπα από γραπτά μηνύματα στέλνω από το τρένο στη συμβία:

14.45 Είναι ξοφλημένος αυτός ο τόπος. Ο κόσμος είναι μισητός. Όλοι πουλάνε μυαλό.
14.49 Είμαι έξω φρενών. Η αμορφωσιά έχει απτά καθημερινά αποτελέσματα. Είναι βόθρος αυτή η χώρα. Δυστυχία.
15.02 Νέος ελληνικός πολιτισμός: η σύνθεση ασυδοσίας, αμορφωσιάς κι αυταρχισμού.
15.13 Να και τα κουφάρια του ΟΑΚΑ, που θα ενθαρρύνανε τον λαϊκό αθλητισμό.

Βρίσκω τον Κ. Μαθαίνουμε για τους νεκρούς και αναστατωνόμαστε. Τα υπόλοιπα σε μηνύματα από το ταξί για σπίτι στη συμβία:

17.58 Ο ταρίφας βρίζει μια οδηγό. Μου έρχεται να βάλω τα κλάματα μέσα στο ταξί.
18.03 Πώς ζουν έτσι ρε γαμώτο. Σήμερα ο Κ για πρώτη φορά με μακάρισε που δεν είμαστε εδώ.
18.13 Εφιάλτης: αναπηρικά καροτσάκια μπλοκαρισμένα, σκυφτοί γέροντες χαμένοι, μηχανάκια περνάνε ξυστά από παιδάκια.